Korzeniec: Różnice pomiędzy wersjami

Z WikiZagłębie
(Przeredagowanie.)
(Red. i recepcja.)
Linia 51: Linia 51:
Główny wątek powieści stanowi dochodzenie w sprawie tajemniczego morderstwa jednego z mieszkańców [[Sosnowiec|Sosnowca]]. Prowadzi je redaktor sosnowieckiej [[Iskra|Iskry]] Walerian Monsiniorski. Wraz z nim czytelnik poznaje zakątki i historię młodego, przemysłowego miasta i jego, tworzących wielokulturową mieszankę, mieszkańców.  
Główny wątek powieści stanowi dochodzenie w sprawie tajemniczego morderstwa jednego z mieszkańców [[Sosnowiec|Sosnowca]]. Prowadzi je redaktor sosnowieckiej [[Iskra|Iskry]] Walerian Monsiniorski. Wraz z nim czytelnik poznaje zakątki i historię młodego, przemysłowego miasta i jego, tworzących wielokulturową mieszankę, mieszkańców.  


==Tło historyczne==
==Recepcja==
''Całość jest lekko i przystępnie napisana, co stanowi miłą odmianę w dobie awangardowych, nie zawsze udanych eksperymentów [...]. Dodatkowym smaczkiem są rozrzucone w tekście aluzje popkulturowe [...], jak również celne i ironiczne poczucie humoru autora.''<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.miastoslow.pl/wordpress/?p=3444|tytuł=Recenzja – "Korzeniec" Zbigniew Białas|opublikowany=http://www.miastoslow.pl/wordpress/|data dostępu=2014-03-27}}</ref><br>
Michał Pawełczyk, Miasto Słów
 
==Nagrody i wyróżnienia==
Powieść została nagrodzona m.in. Nagroda Artystyczną Miasta Sosnowiec<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.sosnowiec.pl/aktualnosci/id,5697,nagrody_artystyczne_przyznane.html|tytuł=Nagrody Artystyczne przyznane|opublikowany=http://www.sosnowiec.pl/|data dostępu=2014-03-26}}</ref> i Zagłębiowską Nagrodą "Humanitas"<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.humanitas.edu.pl/nagrody/Strony/Nagroda-humanitas.aspx|tytuł=Nagroda Humanitas|opublikowany=http://www.humanitas.edu.pl/Strony/index.aspx|data dostępu=2014-03-26}}</ref>.
 
==Tło historyczne powieści==
[[Plik:Pocztowka sosnowiec 0004.jpg|thumb|150px|right|Widokówka z pozdrowieniami z Sosnowca]]
[[Plik:Pocztowka sosnowiec 0004.jpg|thumb|150px|right|Widokówka z pozdrowieniami z Sosnowca]]
Rozwój miast [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]] powiązany był z wydobywaniem węgla i przemysłem hutniczym. Do Sosnowca, [[Dąbrowa Górnicza|Dąbrowy]], [[Będzin|Będzina]], [[Czeladź|Czeladzi]] i [[Zawiercie|Zawiercia]] przybywają wówczas niezliczone masy ludzi z całej Kongresówki w poszukiwaniu lepszego bytu.<br>
Rozwój miast [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]] powiązany był z wydobywaniem węgla i przemysłem hutniczym. Do Sosnowca, [[Dąbrowa Górnicza|Dąbrowy]], [[Będzin|Będzina]], [[Czeladź|Czeladzi]] i [[Zawiercie|Zawiercia]] przybywają wówczas niezliczone masy ludzi z całej Kongresówki w poszukiwaniu lepszego bytu.<br>
Linia 64: Linia 71:
[[Plik:Pocztowka sosnowiec trojkat trzech cesarzy 0001.jpg|thumb|150px|left|Widokówka przedstawiająca Trójkąt Trzech Cesarzy na granicy miast: Sosnowca, Jaworzna i Mysłowic]]
[[Plik:Pocztowka sosnowiec trojkat trzech cesarzy 0001.jpg|thumb|150px|left|Widokówka przedstawiająca Trójkąt Trzech Cesarzy na granicy miast: Sosnowca, Jaworzna i Mysłowic]]
To właśnie na styku tych dwóch miast oraz Jaworzna, położonego w Galicji pod zaborem austriackim, znajdował się tzw. [[Trójkąt Trzech Cesarzy|Trójkąt trzech cesarzy]]. Wzdłuż rzek, które oddzielają wymienione miasta, biegły bulwary, które były miejscem spacerów i wycieczek okolicznych mieszkańców i niejednokrotnie występują na łamach książki jako sceneria wydarzeń. Bez zezwolenia poruszać się można było tylko po jednej stronie rzeki, bowiem na mostach ustanowione były patrole graniczne i służby celne. Aby w pełni zrozumieć sytuację jaka wówczas panowała w Sosnowcu trzeba pamiętać, iż niespełna 10 lat przed wydarzeniami z książki mają tu miejsce wystąpienia [[Rewolucja 1905 w Zagłębiu Dąbrowskim|rewolucji 1905 roku]]. Policja carska inwigiluje wielu tutejszych mieszkańców, a działania rosyjskich "służb bezpieczeństwa" odcisną swe piętno na bohaterach książki. Toczy się również gra pomiędzy służbami wywiadowczymi państw zaborczych. Kwitnie szmuglerstwo, a towary przerzucane są przez granicę we wszystkie trzy kierunki: Zagłębie, Galicję i Górny Śląsk.
To właśnie na styku tych dwóch miast oraz Jaworzna, położonego w Galicji pod zaborem austriackim, znajdował się tzw. [[Trójkąt Trzech Cesarzy|Trójkąt trzech cesarzy]]. Wzdłuż rzek, które oddzielają wymienione miasta, biegły bulwary, które były miejscem spacerów i wycieczek okolicznych mieszkańców i niejednokrotnie występują na łamach książki jako sceneria wydarzeń. Bez zezwolenia poruszać się można było tylko po jednej stronie rzeki, bowiem na mostach ustanowione były patrole graniczne i służby celne. Aby w pełni zrozumieć sytuację jaka wówczas panowała w Sosnowcu trzeba pamiętać, iż niespełna 10 lat przed wydarzeniami z książki mają tu miejsce wystąpienia [[Rewolucja 1905 w Zagłębiu Dąbrowskim|rewolucji 1905 roku]]. Policja carska inwigiluje wielu tutejszych mieszkańców, a działania rosyjskich "służb bezpieczeństwa" odcisną swe piętno na bohaterach książki. Toczy się również gra pomiędzy służbami wywiadowczymi państw zaborczych. Kwitnie szmuglerstwo, a towary przerzucane są przez granicę we wszystkie trzy kierunki: Zagłębie, Galicję i Górny Śląsk.
==Recepcja==
...
==Nagrody i wyróżnienia==
Powieść została nagrodzona m.in. Nagroda Artystyczną Miasta Sosnowiec<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.sosnowiec.pl/aktualnosci/id,5697,nagrody_artystyczne_przyznane.html|tytuł=Nagrody Artystyczne przyznane|opublikowany=http://www.sosnowiec.pl/|data dostępu=2014-03-26}}</ref> i Zagłębiowską Nagrodą "Humanitas"<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.humanitas.edu.pl/nagrody/Strony/Nagroda-humanitas.aspx|tytuł=Nagroda Humanitas|opublikowany=http://www.humanitas.edu.pl/Strony/index.aspx|data dostępu=2014-03-26}}</ref>.


==Adaptacja teatralna==
==Adaptacja teatralna==

Wersja z 14:22, 27 mar 2014

Biblioteka Zagłębiaka
Korzeniec.JPG
Tytuł Korzeniec
Rok wydania 2011
Miejsce wydania Warszawa
Wydawca MG
Liczba stron 384
Autor
Autor Zbigniew Białas

Korzeniec – powieść historyczno-obyczajowa Zbigniewa Białasa, wydana w 2011 roku przez warszawskie Wydawnictwo MG[1].

Informacje

Autor: Zbigniew Białas

Wydawca: MG

ISBN 978-83-7779-006-9

Miejsce i rok wydania: Warszawa, 2011

Ilość stron: 384

Czas i miejsce akcji

Czas akcji: 28 czerwca 1913 – 28 czerwca 1914
Miejsce akcji: Sosnowiec, Powiat będziński, Gubernia piotrkowska, Królestwo Polskie pod zaborem rosyjskim.

Główni bohaterowie

  • Walerian Monsiorski – redaktor naczelny gazety: Iskra

Zobacz biogram: Wiktor Monsiniorski

  • Alojzy Korzeniec – przedsiębiorca, właściciel firmy kafelkarskiej w Sosnowcu (wówczas Sosnowicach)
  • Jadwiga Korzeniec (de domo Zimorodzic) – żona Alojzego Korzeńca
  • Tadeusz Meyerhold
  • Andrzej Neumann
  • Emanuel Appel
  • Antonina Zimorodzic - matka Jadwigi Korzeniec
  • Panna Izabela
  • mieszkańcy Sosnowca i okolic, wśród nich młodziutki Jan Kiepura

Spis treści

strona 07 •

strona 11 •

strona 16 •

strona 29 •

Opis

Główny wątek powieści stanowi dochodzenie w sprawie tajemniczego morderstwa jednego z mieszkańców Sosnowca. Prowadzi je redaktor sosnowieckiej Iskry Walerian Monsiniorski. Wraz z nim czytelnik poznaje zakątki i historię młodego, przemysłowego miasta i jego, tworzących wielokulturową mieszankę, mieszkańców.

Recepcja

Całość jest lekko i przystępnie napisana, co stanowi miłą odmianę w dobie awangardowych, nie zawsze udanych eksperymentów [...]. Dodatkowym smaczkiem są rozrzucone w tekście aluzje popkulturowe [...], jak również celne i ironiczne poczucie humoru autora.[2]
Michał Pawełczyk, Miasto Słów

Nagrody i wyróżnienia

Powieść została nagrodzona m.in. Nagroda Artystyczną Miasta Sosnowiec[3] i Zagłębiowską Nagrodą "Humanitas"[4].

Tło historyczne powieści

Widokówka z pozdrowieniami z Sosnowca

Rozwój miast Zagłębia Dąbrowskiego powiązany był z wydobywaniem węgla i przemysłem hutniczym. Do Sosnowca, Dąbrowy, Będzina, Czeladzi i Zawiercia przybywają wówczas niezliczone masy ludzi z całej Kongresówki w poszukiwaniu lepszego bytu.

Najludniejsze miast Zagłębia: Sosnowiec prawa miejskie uzyskał zaledwie 11 lat przed wydarzeniami opisanymi w książce. Niemniej stanowił wówczas już kilkudziesięciotysięczną wieś z wieloma fabrykami i kopalniami, a brak praw miejskich był związanymi z opieszałością władz carskich.

Widokówka przedstawiająca ulicę Modrzejowską w Sosnowcu

Obszar Sosnowca (jak i całego Zagłębia Dąbrowskiego) w przededniu I wojny światowej już od prawie stu lat znajdował się pod zaborem rosyjskim i od czasu upadku Napoleona w 1815 roku wchodził w skład Królestwa Polskiego (potocznie nazywanego Kongresówką) w województwie krakowskim, później guberni krakowskiej. Gubernia ta podlegała dalszym przekształceniom władz carskich, tak iż z momentem wybuchu powstania styczniowego znajdował się już w guberni radomskiej. Do historii przeszła wówczas bitwa o Sosnowiec, a ściślej o obecny dworzec główny i to właśnie pod tym dworcem kolejowym, 50 lat później, ma miejsce jedno z kluczowych wydarzeń powieści.

Mapa powiatu będzińskiego w guberni piotrkowskiej z lat 1867-1914

Po upadku powstania miasta Zagłębia, aż do wybuchu I wojny światowej, wchodziły w skład guberni piotrkowskiej. To na jej terenie dzieje się akcja powieści, nie tylko w Sosnowcu, ale też w Siewierzu. Niektóre epizody mają miejsce w Mysłowicach; bowiem Sosnowiec, jak i inne miasta Zagłębia Dąbrowskiego, od Górnego Śląska, będącego wówczas pod pruskim panowaniem, oddziela tylko rzeka.

Widokówka przedstawiająca Trójkąt Trzech Cesarzy na granicy miast: Sosnowca, Jaworzna i Mysłowic

To właśnie na styku tych dwóch miast oraz Jaworzna, położonego w Galicji pod zaborem austriackim, znajdował się tzw. Trójkąt trzech cesarzy. Wzdłuż rzek, które oddzielają wymienione miasta, biegły bulwary, które były miejscem spacerów i wycieczek okolicznych mieszkańców i niejednokrotnie występują na łamach książki jako sceneria wydarzeń. Bez zezwolenia poruszać się można było tylko po jednej stronie rzeki, bowiem na mostach ustanowione były patrole graniczne i służby celne. Aby w pełni zrozumieć sytuację jaka wówczas panowała w Sosnowcu trzeba pamiętać, iż niespełna 10 lat przed wydarzeniami z książki mają tu miejsce wystąpienia rewolucji 1905 roku. Policja carska inwigiluje wielu tutejszych mieszkańców, a działania rosyjskich "służb bezpieczeństwa" odcisną swe piętno na bohaterach książki. Toczy się również gra pomiędzy służbami wywiadowczymi państw zaborczych. Kwitnie szmuglerstwo, a towary przerzucane są przez granicę we wszystkie trzy kierunki: Zagłębie, Galicję i Górny Śląsk.

Adaptacja teatralna

Ulotka Teatru Zagłębia

Na podstawie powieści została przygotowana adaptacja teatralna przez Teatr Zagłębia. Premiera miała miejsce 26 maja 2012 roku[5].

Reżyseria i scenografia: Remigiusz Brzyk
Adaptacja i dramaturgia: Tomasz Śpiewak
Muzyka: Jacek Grudzień
W premierowej wersji wystąpili:

  • Grzegorz Kwas (Alojzy Korzeniec, Walerian)
  • Maria Bieńkowska (Jadwiga)
  • Agnieszka Okońska (Emma)
  • Edyta Ostojak (Ester)
  • Wojciech Leśniak (Kerszenblat, Ociepa, Rzeźnik)
  • Agnieszka Bieńkowska (Matka)
  • Ewa Kopczyńska (Izabela, Pani Doktor)
  • Michał Bałaga (Andrzej, Celnik Wilhelm)
  • Aleksander Blitek (Sosnowiczanin 1)
  • Tomasz Muszyński (Sosnowiczanin 2, Klaja)
  • Jarosław Tyran (Kiepura, Ojciec, Policjant)
  • Piotr Bułka (Czeladnik Kogut, Lubelski)
  • Przemysław Kania (Meyerhold, Celnik Franz)
  • Krzysztof Korzeniowski (Emanuel, Celnik Mikołaj)

Linki zewnętrzne

Książka:

Spektakl:

Przypisy