Pogoń (Sosnowiec): Różnice pomiędzy wersjami

Z WikiZagłębie
Nie podano opisu zmian
Nie podano opisu zmian
 
(Nie pokazano 30 wersji utworzonych przez 5 użytkowników)
Linia 1: Linia 1:
Plik:Sosnowiec Pogoń 001.JPG
{{dzielnica infobox
|dzielnica              = Pogoń
|dopełniacz_dzielnicy    = Pogoni
|miasto                  = Sosnowiec
|dopełniacz_miasta      = Sosnowca
|herb_miasta          = Herb sosnowca.png
|flaga_dzielnicy      =
|herb_dzielnicy      =
|flaga_dzielnicy      =
|dewiza              =
|zdjęcie              =
|opis_zdjęcia        =
|status              = dzielnica
|zespół              =
|założone            =
|w_granicach_miasta  = od
|burmistrz            =
|powierzchnia        =
|populacja            =
|gęstość              =
|wysokość            =
|nr_kier              =
|kod_poczt            = 41-
|tablica_rej          =
|mapa_miasta          =
|www                  =
|wikinews            =
|galeria_commons      =
}}


Pogoń, dzielnica położona na północny -zachód od centrum miasta jest dzielnicą Sosnowca od 1902 roku. Wcześniej była samodzielną wsią, znajdującą się na granicy z miastami - Czeladzią i Będzinem oraz dzielnicami - Sielcem, Środulką, Milowicami i Starym Sosnowcem. 
[[Plik:Sosnowiec Pogoń 001.JPG|thumb|550px|Widok z Wydziału Nauk o Ziemi UŚ]]
W zachodniej części Pogoni przebiega Droga Krajowa nr 94.


'''Historia:'''
'''Pogoń''' - dzielnica położona na północny -zachód od centrum miasta jest dzielnicą Sosnowca od [[1902]] roku. Wcześniej była samodzielną wsią, znajdującą się na granicy z miastami - [[Czeladź|Czeladzią]] i [[Będzin|Będzinem]] oraz dzielnicami - [[Sielec (Sosnowiec)|Sielcem]], [[Środulka (Sosnowiec)|Środulką]], [[Milowice (Sosnowiec)|Milowicami]] i [[Stary Sosnowiec (Sosnowiec)|Starym Sosnowcem]]. 
Pogoń jest jedną z najstarszych dzielnic Sosnowca.  
W zachodniej części Pogoni przebiega [https://pl.wikipedia.org/wiki/Droga_krajowa_nr_94_(Polska) Droga Krajowa nr 94].
Na kartach historii ówczesna wieś Pogoń zapisała się już w 1345 roku.  
 
Według kronik w tym czasie na jej terenach rozegrała się bitwa pomiędzy wojskami polskimi i węgierskich, a nękającymi okoliczne ziemie oddziałami czeskimi. Według zapisków, na czele rycerstwa polskiego stanąć miał sam król Kazimierz Wielki.
==Historia==
Pogoń jest jedną z najstarszych dzielnic [[Sosnowiec|Sosnowca]].  
Na kartach historii ówczesna wieś Pogoń zapisała się już w [[1345]] roku. Według kronik w tym czasie na jej terenach rozegrała się bitwa pomiędzy wojskami polskimi i węgierskich, a nękającymi okoliczne ziemie oddziałami czeskimi. Według zapisków, na czele rycerstwa polskiego stanąć miał sam król Kazimierz Wielki.
Wrogie siły zbrojne zostały pokonane.
Wrogie siły zbrojne zostały pokonane.


Osada zmieniała wielokrotnie właścicieli. To najpewniej przyczyniło się do podziału Pogoni na Pogoń Gzichowską (nazwa pochodzi od dzielnicy - Gzichów w Będzinie) i Pogoń Sielecką (analogicznie - od osady Sielec).
Osada zmieniała wielokrotnie właścicieli. Wieś leżała w granicach [[Księstwo Siewierskie|Księstwa Siewierskiego]] - do [[1442]] roku była własnością [https://pl.wikipedia.org/wiki/Książęta_śląscy książąt śląskich], a następnie przeszła we władanie biskupów krakowskich. W [[1489]] roku wykupił ją Jagiellończyk i włączył do dóbr królewskich. Od 1502 roku wieś często zmieniała swoich właścicieli. Byli nimi między innymi: Kowacze, Tymińscy, Jaroccy, [[:Kategoria:Mieroszewscy|Mieroszewscy]], Siemieńscy, Mycielscy. To najpewniej przyczyniło się do podziału Pogoni na Pogoń Gzichowską (nazwa pochodzi od dzielnicy - Gzichów w Będzinie) i Pogoń Sielecką (analogicznie - od osady Sielec).
 
Na początku XIX wieku odkryto na terenie wioski złoża węgla i już w [[1816]] roku otwarto pierwszą kopalnię tego surowca - [[Kopalnia "Pogonia (Sosnowiec)|kopalnię "Pogonia"]]. W [[1822]] roku wybudowano również hutę cynku [[Huta "Anna" (Sosnowiec)|"Anna"]](później "Romania")(na pograniczu ze wsią [[Sosnowiec]]). W połowie XIX wieku Pogoń przeszła w posiadanie Niemców: hrabiego [[Jan Renard|Jana Renarda]] (Pogoń Sielecka) i [[Gustaw von Kramsta]]  (Pogoń Gzichowska). Na miejscu kopalni, która zaprzestała wydobycia, [[Gustaw von Kramsta]] uruchomił w [[1864]] roku hutę cynku "[[Huta "Emma" (Sosnowiec)|"Emma"]] oraz fabrykę bieli cynkowej.
 
Do Pogoni należały przysiółki: Wygwizdów graniczący z Sielcem, położony nad brzegiem [[Czarna Przemsza|Czarnej Przemszy]]; [[Złodziejów (Sosnowiec)|Złodziejów]] w zachodniej części osady; Sosnowiec, który dał początek miastu. Na historycznych gruntach pogońskich powstały również wsie Ostra Górka i [[Radocha (Sosnowiec)|Radocha]].
 
Duży wpływ na rozwój Pogoni miało uruchomienie w [[1878]] roku [[Przędzalnia Czesankowa Politex , Przędzalnia Dietla, Sosnowiec, 1879 - 1994|pierwszej w Królestwie Polskim przędzalni wełny czesankowej (po II Wojnie Światowej Politex)]] - uruchomił ją [[Henryk Dietel]]. Prócz otwarcia zakładów produkcyjnych Dietel był fundatorem pogońskiej Szkoły Realnej oraz kościoła protestanckiego i częściowo cerkwi prawosławnej. Był właścicielem pięknego wybudowanego w stylu neobarokowym z elementami rokoko [[Pałac Dietla w Sosnowcu|pałacu]], wybudowanego pod koniec XIX wieku naprzeciwko zakładów włókienniczych i kościoła. Wszystkie obiekty zostały wpisane do listy zabytków.
 
W 1881 roku gliwicki przemysłowiec Huldczyński założył w Pogoni [[Huta Katarzyna, potem Buczek, Sosnowiec, 1881-2010|walcownię żelaza i rurkownię]] przekształconą w 1897 roku w spółkę akcyjną pod nazwą [[Towarzystwo Akcyjne Sosnowieckich Fabryk Rur i Żelaza]] (późniejsza [[Huta Katarzyna, potem Buczek, Sosnowiec, 1881-2010|Huta im. Buczka]])
 
Pogoń należała do gminy [[Gzichów]], a potem do gminy Osad Górniczych. Od 1900 roku wchodziła  w skład nadsołectwa sosnowieckiego.
 
==Galeria==
<gallery>
Plik:Sosnowiec_Pogoń_ulica_Będzińska_01.JPG|Ulica Będzińska.
Plik:Sosnowiec-Pogoń._Zabytkowa_kamienica.01.JPG|Sosnowiec-Pogoń. Zabytkowa kamienica.
Plik:Sosnowiec-Pogoń._Kościół_Mariawitów.01.JPG|Sosnowiec-Pogoń. Zabytkowy kościół Mariawitów.
 
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis 
</gallery>
 
==Pogoń na dawnej pocztówce i fotografii==
<gallery>
Plik:Pogon_kol_domow_UM_w_Sosnowcu_okr._II_wojny_wiki.JPG|Kolonia bloków urzędniczych z lat 30' XX wieku
Plik:Pocztowka sosnowiec kolonia fitzner i gamper 0001.jpg|Opis
Plik:Pocztowka sosnowiec kolonia fitzner i gamper 0002.jpg|Opis
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis 
</gallery>
 
==Pogoń na dawnej reklamie==
<gallery>
Plik:Reklama 1913 Sosnowieckie Towarzystwo Cyklistów.jpg
Plik:Reklama 1913 Sosnowiec Zakład Fotograficzny Zalega.jpg
Plik:Reklama 1938 Sosnowiec Fabryka Pończoch Pogonianka 01.jpg|Fabryka Pończoch Pogonianka ([[1938]])
Plik:Reklama 1938 Sosnowiec Fabryka Wód Gazowo-Owocowych Sinalco E. Kosmala 01.jpg|Fabryka Wód Gazowo-Owocowych Sinalco E. Kosmala ([[1938]])
Plik:Reklama 1931 Sosnowiec Zakłady Stolarsko-Mechaniczne J.P. Banasik 01.jpg|Zakłady Stolarsko-Mechaniczne J.P. Banasik ([[1931]])
Plik:Reklama 1937 Sosnowiec Towarzystwo Sosnowieckich Fabryk Rur i Żelaza 01.JPG|Opis
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis 
</gallery>
 
==Pogoń na dawnym wycinku prasowym==
<gallery>
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis 
</gallery>
 
==Zabytki==
* [[Zespół pałacowo-parkowy Dietla|Zespół pałacowo-parkowy Henryka Dietla]]
** [[Pałac Dietla w Sosnowcu|Pałac Dietla]]
** [[Park Dietlowski (Sosnowiec)|Park Dietla]]
** Budynek wjazdowy
** Zespół budynków pracowniczych
* [[Kościół ewangelicko-augsburski św. Jana Ewangelisty w Sosnowcu|Kościół ewangelicki]]
* [[Kościół p.w. św. Tomasza Apostoła w Sosnowcu|Kościół św. Tomasza Apostoła w Sosnowcu]]
* Gmach szkoły ul. Żeromskiego 3 (dawna Szkoła Realna, dawne Liceum im. Stanisława Staszica, budynek Wydziału Techniki)
* kapliczka z 1863 roku przy ulicy Czeladzkiej
 
==Miejsce historyczne==
* [[Przędzalnia Czesankowa Politex , Przędzalnia Dietla, Sosnowiec, 1879 - 1994|,,Politex” - dawna Przędzalnia Czesankowa Heryka Dietla]]
 
==Inne ważne obiekty==
* [[Hala Widowiskowo-Sportowa przy ul. Żeromskiego 4c]]
* [[Pływalnia Kryta i Siłownia, ul. Żeromskiego 5 i 4D]]
* [[Energetyczne Centrum Kultury]], ul. Będzińska 65
* [[Żyleta (Sosnowiec)|Wieżowiec Żyleta]]
** budynek [https://pl.wikipedia.org/wiki/Wydział_Nauk_o_Ziemi_Uniwersytetu_Śląskiego Wydziału Nauk Przyrodniczych], do [[2019]] [[Wydział Nauk o Ziemi Uniwersytetu Śląskiego]]
** [[Muzeum Nauk o Ziemi w Sosnowcu|Muzeum Nauk o Ziemi]]
 
==Zobacz także==
* [https://www.facebook.com/PogonSosnowiec/ FB page: Pogoń - wczoraj i dziś]


Na początku XIX wieku odkryto na terenie wioski złoża węgla i już w 1816 roku otwarto pierwszą kopalnię tego surowca. Wybudowano również huty cynku (na pograniczu ze wsią Sosnowiec).
==Bibliografia==
Duży wpływ na rozwój Pogoni miało uruchomienie w 1878 roku przędzalni wełny czesankowej (po II Wojnie Światowej Politex)przez niemieckiego przemysłowca Henry'ego Dietel'a.
*"Sosnowiec znany i nieznany" - Jan "Przemsza" Zieliński [[1997]] r.,
Prócz otwarcia zakładów produkcyjnych Dietel był fundatorem pogońskiej Szkoły Realnej oraz kościoła protestanckiego i częściowo cerkwi prawosławnej.  
*"Sosnowiec" - Marian Kantor Mirski - reedycja [[1991]] r.
Był właścicielem pięknego wybudowanego w stylu neobarokowym z elementami rokoko pałacu, wybudowanego pod koniec XIX wieku naprzeciwko zakładów włókienniczych i kościoła. Wszystkie obiekty zostały wpisane do listy zabytków.
*[[Dzielnice Sosnowca - Zarys dziejów|Małgorzata Śmiałek, Dzielnice Sosnowca - Zarys dziejów]]


Źródła:
"Sosnowiec znany i nieznany" - Jan "Przemsza" Zieliński 1997r.,
"Sosnowiec" - Marian Kantor Mirski - reedycja 1991r.
[[Kategoria:Dzielnice i osiedla Sosnowca|Pogoń]]
[[Kategoria:Dzielnice i osiedla Sosnowca|Pogoń]]
[[Kategoria:Nazwy miejscowe związane z Sosnowcem|Pogoń]]
[[Kategoria:Nazwy miejscowe związane z Sosnowcem|Pogoń]]
[[Kategoria:Nazwy miejscowe|Pogoń]]
[[Kategoria:Nazwy miejscowe w Zagłębiu Dąbrowskim|Pogoń]]

Aktualna wersja na dzień 08:10, 15 lis 2023

Herb Sosnowca Pogoń
dzielnica Sosnowca
Status dzielnica
W granicach Sosnowca od
Kod pocztowy 41-
Widok z Wydziału Nauk o Ziemi UŚ

Pogoń - dzielnica położona na północny -zachód od centrum miasta jest dzielnicą Sosnowca od 1902 roku. Wcześniej była samodzielną wsią, znajdującą się na granicy z miastami - Czeladzią i Będzinem oraz dzielnicami - Sielcem, Środulką, Milowicami i Starym Sosnowcem. W zachodniej części Pogoni przebiega Droga Krajowa nr 94.

Historia

Pogoń jest jedną z najstarszych dzielnic Sosnowca. Na kartach historii ówczesna wieś Pogoń zapisała się już w 1345 roku. Według kronik w tym czasie na jej terenach rozegrała się bitwa pomiędzy wojskami polskimi i węgierskich, a nękającymi okoliczne ziemie oddziałami czeskimi. Według zapisków, na czele rycerstwa polskiego stanąć miał sam król Kazimierz Wielki. Wrogie siły zbrojne zostały pokonane.

Osada zmieniała wielokrotnie właścicieli. Wieś leżała w granicach Księstwa Siewierskiego - do 1442 roku była własnością książąt śląskich, a następnie przeszła we władanie biskupów krakowskich. W 1489 roku wykupił ją Jagiellończyk i włączył do dóbr królewskich. Od 1502 roku wieś często zmieniała swoich właścicieli. Byli nimi między innymi: Kowacze, Tymińscy, Jaroccy, Mieroszewscy, Siemieńscy, Mycielscy. To najpewniej przyczyniło się do podziału Pogoni na Pogoń Gzichowską (nazwa pochodzi od dzielnicy - Gzichów w Będzinie) i Pogoń Sielecką (analogicznie - od osady Sielec).

Na początku XIX wieku odkryto na terenie wioski złoża węgla i już w 1816 roku otwarto pierwszą kopalnię tego surowca - kopalnię "Pogonia". W 1822 roku wybudowano również hutę cynku "Anna"(później "Romania")(na pograniczu ze wsią Sosnowiec). W połowie XIX wieku Pogoń przeszła w posiadanie Niemców: hrabiego Jana Renarda (Pogoń Sielecka) i Gustaw von Kramsta (Pogoń Gzichowska). Na miejscu kopalni, która zaprzestała wydobycia, Gustaw von Kramsta uruchomił w 1864 roku hutę cynku ""Emma" oraz fabrykę bieli cynkowej.

Do Pogoni należały przysiółki: Wygwizdów graniczący z Sielcem, położony nad brzegiem Czarnej Przemszy; Złodziejów w zachodniej części osady; Sosnowiec, który dał początek miastu. Na historycznych gruntach pogońskich powstały również wsie Ostra Górka i Radocha.

Duży wpływ na rozwój Pogoni miało uruchomienie w 1878 roku pierwszej w Królestwie Polskim przędzalni wełny czesankowej (po II Wojnie Światowej Politex) - uruchomił ją Henryk Dietel. Prócz otwarcia zakładów produkcyjnych Dietel był fundatorem pogońskiej Szkoły Realnej oraz kościoła protestanckiego i częściowo cerkwi prawosławnej. Był właścicielem pięknego wybudowanego w stylu neobarokowym z elementami rokoko pałacu, wybudowanego pod koniec XIX wieku naprzeciwko zakładów włókienniczych i kościoła. Wszystkie obiekty zostały wpisane do listy zabytków.

W 1881 roku gliwicki przemysłowiec Huldczyński założył w Pogoni walcownię żelaza i rurkownię przekształconą w 1897 roku w spółkę akcyjną pod nazwą Towarzystwo Akcyjne Sosnowieckich Fabryk Rur i Żelaza (późniejsza Huta im. Buczka)

Pogoń należała do gminy Gzichów, a potem do gminy Osad Górniczych. Od 1900 roku wchodziła w skład nadsołectwa sosnowieckiego.

Galeria

Pogoń na dawnej pocztówce i fotografii

Pogoń na dawnej reklamie

Pogoń na dawnym wycinku prasowym

Zabytki

Miejsce historyczne

Inne ważne obiekty

Zobacz także

Bibliografia