Jan Cieplak: Różnice pomiędzy wersjami

Z WikiZagłębie
Nie podano opisu zmian
Nie podano opisu zmian
 
(Nie pokazano 85 wersji utworzonych przez 4 użytkowników)
Linia 1: Linia 1:
{{Biogram infobox
{{Biogram infobox
|imię i nazwisko      = Jan Cieplak
|imię i nazwisko      = Jan Cieplak (Jonas Ciepliakas)
|pseudonim            =
|pseudonim            =
|grafika              = Cieplak Jan.JPG
|grafika              = Arcybiskup Jan Cieplak.jpg
|opis grafiki        = Jan Cieplak
|opis grafiki        = Jan Cieplak (Jonas Ciepliakas)
|podpis              =
|podpis              =
|data urodzenia      = [[17 sierpnia]] [[1857]]
|data urodzenia      = [[17 sierpnia]] [[1857]]
Linia 20: Linia 20:
}}
}}


'''Jan Cieplak'''  (Jonas Ciepliakas) - urodził się [[17 sierpnia]] [[1857]] r. w [[Dąbrowa Górnicza|Dąbrowie Górniczej]], zm. [[17 lutego]] [[1926]] r. w Passaic w stanie New Jersey (USA))  ksiądz, arcybiskup, działacz społeczny, Sługa Boży.


'''Jan Cieplak (1857 - 1926)''', ksiądz, arcybiskup, działacz społeczny. Urodził się [[17 sierpnia]] [[1857]] r. w Dąbrowie Górniczej. Został ochrzczony w kościele pw. św. Trójcy w Będzinie. Był synem Jacentego i Julii z domu Bugajska. Pochodził z rodziny robotniczej. W latach 1869-1873 uczył się w gimnazjum w Kielcach (obecne Liceum im. St. Żeromskiego), a następnie studiował w tamtejszym seminarium duchownym, które ukończył w 1878 r.
Jonas Ciepliakas (1857–1926) – Petrapilio dvasinės seminarijos profesorius, nuo 1914 m. Mogiliovo arkivyskupijos sufraganas, 1919 m. administratorius, nuo 1925 m. Vilniaus arkivyskupas.  


Dalsze studia kontynuował w Akademii Duchownej w Petersburgu. Ukończył ją w 1882 r. Święcenia kapłańskie przyjął 24 lipca 1881 r. Został adiunktem na tej uczelni, gdzie wykładał archeologię biblijną, liturgię, teologię moralną, uczył też śpiewu kościelnego. Był też bibliotekarzem i ojcem duchownym Akademii.
==Rodzina==
Został ochrzczony [[23 sierpnia]] [[1857]] r. w [[Kościół p.w. Świętej Trójcy w Będzinie|kościele pw. św. Trójcy]] w [[Będzin|Będzinie]]. Był synem Jacentego i Julii z domu Bugajska. Pochodził z rodziny robotniczej. Matka zmarła 2 lata po jego urodzeniu, przy porodzie kolejnego dziecka. Ojciec ożenił się ponownie. Chłopiec wychowywał się u babki Katarzyny Bugajskiej w Gołuchowicach. Kształceniem Jana zajął się brat nieżyjącej matki, ks. Jan Bugajski, proboszcz w Krasocinie. Jego śmierć uniemożliwiła Janowi wstąpienie do seminarium w Kielcach, stało się to możliwe dopiero dzięki funduszom uzyskanym podczas zbiórki pieniężnej zorganizowanej przez ks. Walentego Khauna, proboszcza z Minogi w powiecie olkuskim.


W 1897 r. z uwagi na sprzeciw władz rosyjskich nie został rektorem seminarium duchownego w Kielcach. Był wielokrotnie szykanowany przez zaborcze państwo ze względu na działalność patriotyczną, za wygłaszanie patriotycznych kazań i udział w manifestacjach narodowych. Wielokrotnie też był karany.
==Edukacja==
W latach [[1869]] - [[1873]] uczył się w gimnazjum klasycznym w Kielcach (obecne I Liceum im. St. Żeromskiego), a następnie studiował w tamtejszym seminarium duchownym, które ukończył w [[1878]] r.
Dalsze studia kontynuował w Akademii Duchownej w Petersburgu. Ukończył je w [[1882]] r.


W 1901 r. otrzymał stopień doktora teologii. 7 grudnia 1908 r. został konsekrowany na sufragana mohylewskiego. Od 6 sierpnia 1914 r. został administratorem archidiecezji mohylewskiej. Po rewolucji lutowej w 1917 r. uczestniczył w posiedzeniach Komisji Likwidacyjnej do Spraw Królestwa Polskiego. 29 kwietnia 1919 r. został tytularnym biskupem Ochrydy. Jako najstarszy rangą przedstawiciel Kościoła Rzymskokatolickiego w Rosji radzieckiej był dwukrotnie aresztowany w latach 1920 i 1922.
==Kapłaństwo==
Święcenia kapłańskie przyjął [[24 lipca]] [[1881]] r. Swoją Mszę św. prymicyjną odprawił w kościele pw. św. Aleksandra w Dąbrowie Górniczej, który jest obecnie częścią Bazyliki Matki Boskiej Anielskiej. Miało to miejsce w dniu [[15 sierpnia]] [[1881]]r. Ceglaną jednonawową budowlę z dwiema wieżami w części frontowej wzniesiono na podstawie projektów Juliana Polcera. Budowę zakończono 4 grudnia 1877 r. Był to kościół filialny parafii pw. Świętej Trójcy w Będzinie. 18 października 1885 r. został konsekrowany przez biskupa kieleckiego Tomasza Teofila Kulińskiego. 5 lutego 1891 r. kościół otrzymał status parafii. Jest to kościół, który przylega do północnej nawy obecnej bazyliki Matki Boskiej Anielskiej, pełniąc funkcję kaplicy pw. św. Aleksandra.
 
 
Ks. Cieplak został adiunktem na Akademii Duchownej w Petersburgu, gdzie wykładał archeologię biblijną, liturgię, teologię moralną, uczył też śpiewu kościelnego. Był też bibliotekarzem i ojcem duchownym Akademii.
 
W [[1897]] r. z uwagi na sprzeciw władz rosyjskich nie został rektorem seminarium duchownego w Kielcach. Był wielokrotnie szykanowany przez zaborcze państwo ze względu na działalność patriotyczną, za wygłaszanie patriotycznych kazań i udział w manifestacjach narodowych. Wielokrotnie też był karany.
 
Związki ks, Cieplaka z jego rodzinną parafią w Dąbrowie były wciąż podtrzymywane. Świadczy o tym. zachowany w jej archiwach dokument, Protokół poświęcenia i założenia węgielnego kamienia pod nowy kościół ku czci N. M. Panny Anielskiej w Dąbrowie Górniczej. W dokumencie tym czytamy, m. in.:
 
''„Z upoważnienia Jego Excellencyi Jaśnie Wielmożnego księdza Biskupa Dyecezyi Kieleckiej Tomasza Teofila Kulińskiego wydanego w Grodzisku 11/23 Lipca 1898 roku Ks. Leopold Dobrzański Prałat katedry kieleckiej, Dziekan Dekanatu Bendzińskiego, dnia 2 (drugiego) Sierpnia poświęcił i położył kamień fundamentalny pod nowy kościół pod wezwaniem N. M. Panny Anielskiej w Dąbrowie Górniczej. Ceremonii tej towarzyszyło 20 kapłanów i 4 kleryków. Wszyscy urzędnicy miejscowych zakładów fabrycznych, oraz Naczelnik powiatu Bendzińskiego i tysiące ludu pobożnego”.''
 
Pod tym tekstem widnieje podpis Księdza Leopolda Dobrzańskiego. Na kolejnym miejscu widnieje wpis i podpis Sługi Bożego Abp Jana Cieplaka:
Ksiądz Jan Cieplak Profesor Akademii Duchownej Petersburskiej, Dąbrowianin i w tym miejscu własnoręczny podpis. Kandydat na Ołtarze Abp Jan Cieplak wspólnie z 20 kapłanami, położył kamień węgielny pod Bazylikę Matki Boskiej Anielskiej w Dąbrowie Górniczej.
 
 
[[Plik:Abp Jan Cieplak038.jpg|thumb|left|450px|Bp. Jan Cieplak w parafii katolickiej w Chabarowsku]]
 
W [[1901]] r. otrzymał stopień doktora teologii. W czerwcu 1908 r. został prekonizowany na bpa ewarieńskiego i sufragana mohylewskiego, największej obszarowo diecezji katolickiej na świecie. Konsekracja odbyła się [[7 grudnia]] [[1908]] r. kościele św. Katarzyny w Petersburgu. W roku 1909 odbył pierwszą wizytację duszpasterską na Syberii, w czasie jej trwania dotarł do Chin, gdzie konsekrował kościół katolicki dla Polaków w Harbinie (Chiny). W ciągu 5 miesięcy wybierzmował ponad 20 tysięcy wiernych! Miało to szczególne znaczenie dla porozrzucanych po całej Syberii Polaków. Od [[6 sierpnia]] [[1914]] r. został administratorem archidiecezji mohylewskiej. Po rewolucji lutowej w [[1917]] r. uczestniczył w posiedzeniach Komisji Likwidacyjnej do Spraw Królestwa Polskiego. [[29 kwietnia]] [[1919]] r. został tytularnym biskupem Ochrydy. Jako najstarszy rangą przedstawiciel Kościoła Rzymskokatolickiego w Rosji radzieckiej był dwukrotnie aresztowany w latach [[1920]] i [[1922]].
 
==Proces Moskiewski==
 
[[Plik:Proces Moskiewski_1923.jpg|thumb|right|450px|Księża skazani w Procesie Moskiewskim.]]
 
W dniach [[21 marca|21]] - [[25 marca]] [[1923]] r. sądzono go w Moskwie w pokazowym politycznym procesie wraz z 14 innymi duchownymi. W jego następstwie został skazany na karę śmierci za "podżeganie do buntu poprzez zabobony". Pod naciskiem światowej opinii publicznej i po ostrzeżeniu ze strony rządu polskiego wyrok wobec biskupa Cieplaka zamieniono na 10 lat więzienia. Był więziony na Butyrkach i na Łubiance w Moskwie.
 
==Powrót do Polski==
 
W dniu [[9 kwietnia]] [[1924]] r. wyprowadzono go z celi i samochodem przewieziono na granicę łotewską, gdzie doręczono mu przepustkę i kazano wracać do domu. Zdziwiony nie wiedział, gdzie się znajduje. Przez Rygę udał się [[12 kwietnia]] [[1924]] r. do Polski. Abp Jan Cieplak, od razu po przyjeździe do Warszawy z dworca kolejowego udał się do klasztoru Zakonu Kapucynów na ul. Miodowej prosząc o przyjęcie do Trzeciego Zakonu Franciszkańskiego. Po odpowiednim przygotowaniu, w dniu 1 maja 1924 roku o. Wiator Rytel, kapucyn, dokonał aktu obłóczyn tercjarskich, nadając arcybiskupowi nowe imię "Franciszek". Odwiedził wtedy m.in. Wilno, Jasną Górę i [[Dąbrowa Górnicza|Dąbrowę Górniczą]]. Był również członkiem komisji przygotowującej kanonizację bł. Andrzej Boboli. Miał jeszcze na tyle siły i zaparcia, by udać się do Rzymu i złożyć papieżowi Piusowi XI relację z położenia kościoła w Rosji. Przez tamtejszą Polonię oraz wiernych witany był jako męczennik za wiarę.
 
==Wyjazd do USA==
 
Na prośbę amerykańskiej Polonii udał się do Stanów Zjednoczonych. Opatrzność Boża szczególnie związała Arcybiskupa Jana Cieplaka z polską Parafią Matki Boskiej Różańcowej w Passaic, w stanie New Jersey, gdzie przybył 10 listopada 1925 r. na zaproszenie jej proboszcza ks. Kruczka. W Passaic rezydował w czasie całego pobytu w USA i tam też spędził ostatnie chwile swojego życia. W ciągu trzymiesięcznego pobytu w Stanach zwizytował kilkaset kościołów, kaplic, szkół i organizacji polskich rozrzuconych po 25 diecezjach. W Detroit i Milwaukee spotkał się z Rycerzami Kolumba. Pracował ponad siły. W Ameryce otrzymał zawiadomienie, że papież Pius XI mianował go [[14 grudnia]] [[1925]] r. arcybiskupem wileńskim, a rząd polski za zasługi społeczne i narodowe przyznał mu wielką wstęgę orderu Polonia Restituta. Arcybiskup Jan Cieplak, w ostatnim wezwaniu do Wychodźstwa, pisał tak: "Charakterystyczną cechą narodu amerykańskiego jest pracowitość. Tą piękną cechą w szczególności odznaczają się Polacy. Podniósł to zupełnie otwarcie i szczerze prezydent Stanów Zjednoczonych, Calvin Coolidge! Powiedział do mnie, gdy byłem u niego w Washingtonie, że Polacy są pracowici, oszczędni i lojalni. Polacy w Ameryce, pracą swoją nieustanną, ofiarnością przykładną i oszczędnością gdzie indziej nie znaną, dokonali wielu dzieł na polu religijnem, społecznem i ekonomicznem!". Ingres pierwszego po zaborach arcybiskupa wileńskiego miał się odbyć [[25 marca]] [[1926]] r. W Passaic odbył się Jego pierwszy pogrzeb.
 
==Choroba i śmierć==
 
[[Plik:Nagrobek Abp Cieplaka Katedra Wilno.jpg|thumb|right|180px|Nagrobek Abp Cieplaka, autorstwa prof. Bolesława Bałzukiewicza w Katedrze w Wilnie.]] Nadmierna praca wyczerpała nadwątlone sowieckimi represjami siły arcybiskupa. Po krótkotrwałej chorobie zmarł [[17 lutego]] [[1926]] r. w Szpitalu św. Marii w Passaic w stanie New Jersey. Po sprowadzeniu zwłok do Polski [[16 marca]] [[1926]] r. został pochowany w asyście Prezydenta RP Stanisława Wojciechowskiego w Katedrze Wileńskiej. Dnia [[19 czerwca]] [[1929]] r. odsłonięto nagrobek, autorstwa prof. Bolesława Bałzukiewicza, upamiętniający go jako pierwszego metropolitę wileńskiego. W 1994 na tym samym miejscu umieszczono (za zgodą miejscowej kurii biskupiej) popiersie litewskiego biskupa Sługi Bożego Jurgisa Matulaitisa (polskie brzmienie Jerzy Matulewicz), który spoczywa w Mariampolu.
 
==W drodze na ołtarze==
 
[[Plik:Arkivyskupas Jonas Ciepliakas.jpg|thumb|left|180px|Arkivyskupas Jonas Ciepliakas]]W [[1952]] z inicjatywy ks. Infułata Waleriana Meysztowicza rozpoczął się w Rzymie proces beatyfikacyjny abpa Cieplaka przed diecezjalnym Trybunałem Wikariatu Miasta Rzymu. 29 listopada 1957 roku w Kongregacji Obrzędów otwarto postępowanie co do prawowierności pism pozostawionych przez abp. Cieplaka. Postulator procesu zebrał je w pięciu wielkich tomach "in folio" z dwoma tomami dodatkowych uwierzytelnień. Dokumenty te były w pięciu językach: polskim, rosyjskim, francuskim, angielskim i po łacinie. Kardynał-prefekt Cicognani na osobistej audiencji przedstawił Janowi XXIII decyzję kardynałów o uznaniu prawowierności pism abp. Cieplaka. A ponieważ Ojciec Święty decyzję tę "najmiłościwiej uznać i zatwierdzić raczył", Kongregacja wydała dekret o prawomyślności "pism Sługi Bożego Jana Cieplaka, arcybiskupa wileńskiego".
 
Proces zbliżał się już do zakończenia i ogłoszenia daty beatyfikacji. Sprawa ta była wówczas priorytetowa, a toczyła się niemal równolegle ze sprawą beatyfikacji o. Maksymiliana Kolbego. Brakowało tylko tzw. "animadversiones" (zastrzeżenia) – nt. ewentualnych zarzutów przeciwko świętości arcybiskupa. Postulator procesu osobiście na prywatnej audiencji u Pawła VI poprosił go o przyspieszenie wydania tego dokumentu. Tymczasem papież, który zanim jeszcze objął ten urząd, sam zachęcał ks. Meysztowicza do rozpoczęcia starań o beatyfikację, nie zdecydował się na wydanie "animadversiones", co spowodowało wstrzymanie procesu.
 
W tej sprawie ks. Meysztowicz w swojej książce "Gawędy o czasach i ludziach" (Londyn 1983) w opowiadaniu o abp. Cieplaku napisał tylko jedno zdanie: "Można robić różne na ten temat domysły – wszystkie niepewne; wszystkie mogą kogoś urazić lub czyjś gniew obudzić. Lepiej ich zaniechać".
 
Proces beatyfikacyjny abp. Jana Cieplaka wstrzymano wskutek poprawności politycznej niektórych watykańskich hierarchów i przyjętej wówczas polityki zbliżenia z Sowietami. Na spotkaniu we francuskim Metzu w sierpniu 1962 w największej tajemnicy uzgodniono bowiem, że biskupi Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego przybędą na Sobór Watykański II, pod warunkiem jednak, że nie dojdzie na nim do potępienia komunizmu. Tak też się stało, stąd wówczas beatyfikacja abp. Cieplaka – męczennika komunizmu – byłaby dla Watykanu bardzo niewygodna.
 
==Święty Jan Paweł II znał sprawę Arcybiskupa Cieplaka==
 
[[Plik:Karol_Wojtyla_Passaic1976.jpg|thumb|left|450px|Kardynał Karol Wojtyła wraz z biskupami w Passaic]]
 
W 50. rocznicę śmierci arcybiskupa, w dniu [[6 sierpnia]] [[1976]] r., w kościele pw. Matki Bożej Różańcowej w Passaic wraz z polskimi biskupami modlił się za pokój jego duszy kardynał Karol Wojtyła, Święty Jan Paweł II. Duchowni, którzy wzięli wcześniej udział w Kongresie Eucharystycznym w Filadelfii, uczestniczyli we Mszy św. oraz odwiedzili szpital Świętej Marii, w którym Arcybiskup Cieplak zmarł. Z pobytem w Passaic związana jest też pewna historia, którą przypomniał niedawno na łamach Naszego Dziennika p. Janusz Szlechta. Otóż Biskupi mieli przyjechać o godzinie 11.00 przed południem, gdy czekały na nich tłumy ludzi. Tak się złożyło, że nie przybyli na czas. Chyba po dwóch godzinach oczekiwania ludzie rozeszli się. Biskupi dotarli w końcu autobusem do Passaic około godz. 3.00 po południu. Wszystko było pozamykane. Nie było wówczas telefonów komórkowych ani internetu. Proboszcz zachodził w głowę, jak zwołać ludzi na Mszę. Rozwiązaniem był dzwon kościelny. Kiedy zaczął dzwonić, ludzie, którzy mieszkali bliżej czy dalej, zrozumieli, że coś się dzieje, i przybyli do kościoła. Dotarli też wierni z okolicznych parafii. W ciągu pół godziny kościół był pełny. Nikt wtedy nie spodziewał się, że główny celebrans i homilista, kardynał Karol Wojtyła zostanie po dwóch latach wybrany Papieżem. W dniu [[1 lipca]] [[2012]] r. Metropolita krakowski, kardynał Stanisław Dziwisz poświęcił pomnik Jana Pawła II upamiętniający to wydarzenie.
 
==Kult Arcybiskupa Cieplaka wciąż jest żywy==
 
Mamy szczególny dowód, świadczący o tym, że abp Cieplak utrzymywał bliskie kontakty ze swoją rodzinna parafią. W zakrystii Bazyliki Matki Bożej Anielskiej w Dąbrowie Górniczej wciąż wisi duże, oprawione zdjęcie Sługi Bożego abp. Jana Cieplaka z wypisaną przez niego dedykacją dla ówczesnego jej proboszcza ks. Grzegorza Augustynika: "Z serdecznym błogosławieństwem dla Kochanego Księdza Proboszcza i Jego zacnych parafian - ks. Jan Cieplak, arcybiskup wileński". Portret musiał być wykonany w USA, już po wyborze na Arcybiskupa Wileńskiego, co miało miejsce 14 grudnia 1925 r. Jest więc jednym z ostatnich portretów Sługi Bożego.
 
[[Plik:Zdjęcie AbpCieplaka.jpg|thumb|right|450px|Zdjęcie Sługi Bożego abp. Jana Cieplaka z wypisaną przez niego dedykacją dla ówczesnego jej proboszcza ks. Grzegorza Augustynika]]
 
17 lutego 1996 r. bp Adam Śmigielski SDB, pierwszy ordynariusz diecezji, odprawił mszę święto w intencji beatyfikacji Kandydata do Chwały Ołtarzy w bazylice Matki Bożej Anielskiej tablicę z okazji 70. rocznicy śmierci Arcybiskupa. Proboszczem był wtedy śp. ks. kan. Jan Leks. Dziś w kościele Matki Boskiej Anielskiej w Dąbrowie Górniczej, zatarte są już prawie wszystkie wspomnienia po Abp Janie Chrzcicielu Cieplaku, który położył kamień węgielny pod budowę Bazyliki MBA, wspólnie z innymi kapłanami. Tablicę ufundowano z inicjatywy Towarzystwa Przyjaciół Dąbrowy Górniczej w 70. rocznicę śmierci Kandydata na ołtarze. Eucharystię Ordynariusz sosnowiecki sprawował w intencji beatyfikacji Arcybiskupa Cieplaka.
W homilii bp Smigielski scharakteryzował postać Księdza Arcybiskupa jako wiernego świadka prawdy ewangelicznej. Ordynariusz sosnowiecki podkreślił zarazem, że taka postawa jest zadaniem każdego chrześcijanina. "Niech ta wmurowana tablica - mówił Ksiądz Biskup - przypomina nam zawsze, że życie nasze winniśmy nieustannie budować na prawdzie". Zdaniem Ordynariusza zagłębiowskiej diecezji, to przypominanie jest ważne szczególnie dziś, kiedy bardzo duża liczba ludzi wybiera „nieprawdę zamiast prawdy, niesprawiedliwość zamiast sprawiedliwości".
 
Organizatorzy starali się nadać nabożeństwu uroczysty charakter. Oprócz kustosza bazyliki, ks. Jana Leksa i władz miejskich z prezydentem Henrykiem Zagułą, uczestniczyli w niej członkowie TPDG, orkiestra dęta i chór Państwowej Szkoły Muzycznej. W liczniejszym udziale wiernych przeszkodziła, jak się wydaje, fatalna tego dnia pogoda. Mimo tej przeciwności, dąbrowianie oddali należy hołd jednemu ze swych najsłynniejszych rodaków. Warto dodać, że uroczystość 70. rocznicy śmierci Arcybiskupa Wileńskiego zbiegła się z dwoma innymi jubileuszowymi datami: 80. rocznicą nadania praw miejskich Dąbrowie Górniczej i 10. rocznicą działalności Towarzystwa Przyjaciół Dąbrowy Górniczej. Tablica ta później została zdjęta.
 
Od 2007 r. w kościele pw. św. Jana Chrzciciela w Będzinie, co środę po Mszy Św. wieczornej, odmawiana jest modlitwa o beatyfikację Arcybiskupa Jana Cieplaka. W dąbrowskim Muzeum "Sztygarka" znajduje się obraz przedstawiający postać Sługi Bożego autorstwa Leonarda Mierkiewicza.
 
Biskup Sosnowiecki ks. dr Grzegorz Kaszak przyjął 28 sierpnia 2012 r. w siedzibie Kurii Diecezjalnej w Sosnowcu ks. Krzysztofa Pożarskiego, proboszcza parafii św. Stanisława BM w Sankt Petersburgu. W spotkaniu uczestniczyła Katarzyna Maciejewska - Wiceprzewodnicząca Rady Miejskiej w Będzinie, Sławomir Korczyński - Wielki Rycerz Rady Sosnowieckiej Rycerzy Kolumba oraz Piotr Dudała - Redaktor Naczelny serwisu SosnowiecFakty.pl. Ks. Pożarski przekazał na ręce Biskupa Sosnowieckiego ostatni numer kwartalnika "Nasz Kraj" poświęcony w całości pochodzącemu z Dąbrowy Górniczej Słudze Bożemu Arcybiskupowi Janowi Cieplakowi oraz portret Arcybiskupa. Rozmowa dotyczyła m.in. możliwości wznowienia, rozpoczętego w 1952r. , procesu beatyfikacyjnego tego zasłużonego kapłana, zwanego Apostołem Rosji. Ks. Krzysztof Pożarski spotkał się również z Kanclerzem Kurii ks. dr Mariuszem Karasiem oraz udzielił wywiadu na temat swojej duszpasterskiej pracy w Rosji red. Agnieszce Raczyńskiej - Lorek z Tygodnika Niedziela.
Obraz Arcybiskupa trafił następnie do Bazyliki MBA w Dąbrowie Górniczej, gdzie znajduje się do chwili obecnej.
 
W kościele św. Stanisława BM w Sankt Petersburgu w dniach 14 - 15  listopada 2015 r. odbyła się  międzynarodowa konferencja o życiu abp. Jana Cieplaka, administratora archidiecezji mohylewskiej, oraz o znaczeniu jego działalności dla Kościoła Rzymskokatolickiego w Rosji i w Polsce. Konferencję zorganizowały: dekanat północno-zachodniego regionu archidiecezji Matki Bożej w Moskwie, Stowarzyszenie Kulturalno-Oświatowe "Polonia", Związek Polaków im. bp. Antoniego Maleckiego i gospodarz konferencji ks. Krzysztof Pożarski, proboszcz parafii św. Stanisława, przy współpracy z polską "Pomoc Polakom na Wschodzie". Honorowy patronat nad spotkaniem objął miejscowy ordynariusz, abp Paolo Pezzi z Moskwy. W pierwszym dniu obrad uczestnicy konferencji wzięli udział w otwarciu wystawy poświęconej abp. Janowi Cieplakowi, obejrzeli też o nim film dokumentalny oraz  mieli okazję wysłuchać szeregu wykładów naukowców z Polski i z Rosji, dotyczących jego życia i działalności. Jednym z prelegentów był Pan Piotr Dudała z Sosnowca. Konferencja zakończyła się w niedzielę 15 listopada 2015 r. uroczystą Mszą św. w kościele św. Stanisława. Po Eucharystii nastąpiło odsłonięcie i poświęcenie tablicy upamiętniającej abp. Cieplaka.
 
22 maja 2016r . w dąbrowskiej Bazylice Matki Boskiej Anielskiej została odprawiona Msza Święta w intencji beatyfikacji Sługi Bożego księdza abp Jana Chrzciciela Cieplaka, krórej przewodniczył kustosz Sanktuarium ks. Andrzej Stasiak. Po Mszy Świętej Pan Piotr Dudała przybliżył postać ks Abp Jana Cieplaka w wygłoszonym interesującym referacie, z nowymi wątkami biograficznymi. Uroczystości uświetnił  koncert muzyczny pieśni maryjnych, w wykonaniu dąbrowskich artystów: Marty Gabryś i  Rafała Kozieła. Po koncercie zebrani udali się kierunku ronda Arcybiskupa Jana Cieplaka, u zbiegu Alei Róż i ul. św. Królowej Jadwigi, gdzie odsłonięty i poświęcony został pamiątkowy obelisk.
 
21 lutego 2021r. w kościele pw. św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Sankt Petersburgu modlono się w intencji abp Jana Cieplaka. Uroczysta msza święta pod przewodnictwem biskupa pomocniczego archidiecezji Matki Bożej w Moskwie, bp Mikołaja Dubinina, została odprawiona w 95. rocznicę śmierci duchownego, który przez wiele lat był związany z Sankt Petersburgiem, m.in. jako wykładowca tutejszej Akademii Duchownej. Mszy św. towarzyszyła prezentacja wystawy przybliżającej postać i działalność arcybiskupa oraz relacja ks. Krzysztofa Pożarskiego - postulatora procesu beatyfikacji nowych rosyjskich męczenników katolickich XX wieku na temat początku i historii procesu beatyfikacyjnego abp Jana Cieplaka.
 
W nabożeństwie uczestniczyli przedstawiciele Instytutu Polskiego oraz Konsulatu Generalnego RP w Sankt Petersburgu, którzy uczcili pamięć duchownego, składając kwiaty pod tablicą pamiątkową.
 
==Powrót Arcybiskupa Cieplaka do Katedry Wileńskiej==
 
[[Plik:Nagrobek Arcybiskupa Cieplaka.jpg|thumb|left|450px|Nagrobek Arcybiskupa Cieplak, autor zdjęcia: Eugenia Levin]]W dniu 8 grudnia 2018 r. w czasie obchodów 100. rocznicy objęcia władzy nad diecezją wileńską przez błogosławionego biskupa Jerzego Matulewicza na swoje miejsce w Katedrze Wileńskiej powrócił nagrobek Arcybiskupa Cieplaka, przedstawiający rzeźbę Sługi Bożego autorstwa prof. Bolesława Bałzukiewicza oraz pamiątkowa tablica. W tym właśnie dniu w świątyni tej została otwarta kaplica św. Piotra, w której zostały umieszczone relikwiarze z relikwiami błogosławionych biskupów litewskich: Jerzego Matulewicza (1871-1927) i Teofiliusa Matulionisa (1873-1962) oraz rzeżba bp Władysława Bandurskiego.
 
 
Postać arcybiskupa to symbol wielkich prześladowań, jakie dotknęły Kościół katolicki na terenach objętych rządami komunistycznymi, to także najwyższy rangą hierarcha kościelny pochodzący z [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]] w całej jego historii.  


W dniach 21-25 marca 1923 r. sądzono go w Moskwie w pokazowym politycznym procesie wraz z 14 innymi duchownymi. W jego następstwie został skazany na karę śmierci za ˝podżeganie do buntu poprzez zabobony˝. Pod naciskiem światowej opinii publicznej i po ostrzeżeniu ze strony rządu polskiego wyrok wobec biskupa Cieplaka zamieniono na 10 lat więzienia. W 1924 r. został on wymieniony wraz z księdzem Wincentym Balulem na Bolesława Bieruta, ówczesnego członka KGB więzionego w Polsce, późniejszego prezydenta Polski. 9 kwietnia 1924 r. wyprowadzono go z celi i samochodem przewieziono na granicę łotewską, gdzie doręczono mu przepustkę i kazano wracać do domu. Zdziwiony nie wiedział, gdzie się znajduje. Przez Rygę udał się 12 kwietnia 1924 r. do Polski. Odwiedził wtedy m.in. Wilno, Jasną Górę i Dąbrowę Górniczą. Był również członkiem komisji przygotowującej kanonizację bł. Andrzej Boboli. Miał jeszcze na tyle siły i zaparcia, by udać się do Rzymu i złożyć papieżowi Piusowi XI relację z położenia kościoła w Rosji. Przez tamtejszą Polonię oraz wiernych witany był jako męczennik za wiarę.


Na prośbę amerykańskiej Polonii udał się do USA. W ciągu trzymiesięcznego pobytu w Stanach zwizytował kilkaset kościołów, kaplic, szkół i organizacji polskich rozrzuconych po 25 diecezjach. Pracował ponad siły. W Ameryce otrzymał zawiadomienie, że papież Pius XI mianował go 14 grudnia 1925 r. arcybiskupem wileńskim, a rząd polski za zasługi społeczne i narodowe przyznał mu wielką wstęgę orderu Polonia Restituta. Ingres pierwszego po zaborach arcybiskupa wileńskiego miał się odbyć 25 marca 1926 r. Jednak nadmierna praca wyczerpała nadwątlone sowieckimi represjami siły arcybiskupa. Zmarł [[17 lutego]][[ 1926]] r. w Passaic w stanie New Jersey. Po sprowadzeniu zwłok do Polski 16 marca 1926 r. został pochowany w asyście Prezydenta RP Stanisława Wojciechowskiego w Katedrze Wileńskiej. W 1952 r. w Rzymie rozpoczął się jego proces beatyfikacyjny.


W 50. rocznicę śmierci arcybiskupa, w dniu 6 sierpnia 1976 r., w kościele pw. Matki Bożej Różańcowej w Passaic wraz z polskimi biskupami modlił się za pokój jego duszy kardynał Karol Wojtyła, Błogosławiony Jan Paweł II.
Postać arcybiskupa to symbol wielkich prześladowań, jakie dotknęły Kościół katolicki na terenach objętych rządami komunistycznymi, to także najwyższy rangą hierarcha kościelny pochodzący z Zagłębia Dąbrowskiego w całej jego historii.


''Biogram opracował: Piotr Dudała''
''Biogram opracował: Piotr Dudała''
''Portret Jana Cieplaka autorstwa Leonarda Mierkiewicza''





Aktualna wersja na dzień 10:24, 4 sie 2021

Zagłębiowskie Biogramy
Jan Cieplak (Jonas Ciepliakas)
Jan Cieplak (Jonas Ciepliakas)
Imię i nazwisko Jan Cieplak (Jonas Ciepliakas)
Data i miejsce urodzenia 17 sierpnia 1857
Dąbrowa Górnicza
Data i miejsce śmierci 17 lutego 1926
Passaic w stanie New Jersey (USA)
Miejsce spoczynku Katedra św. Stanisława w Wilnie
Zawód ksiądz, arcybiskup, działacz społeczny

Jan Cieplak (Jonas Ciepliakas) - urodził się 17 sierpnia 1857 r. w Dąbrowie Górniczej, zm. 17 lutego 1926 r. w Passaic w stanie New Jersey (USA)) ksiądz, arcybiskup, działacz społeczny, Sługa Boży.

Jonas Ciepliakas (1857–1926) – Petrapilio dvasinės seminarijos profesorius, nuo 1914 m. Mogiliovo arkivyskupijos sufraganas, 1919 m. administratorius, nuo 1925 m. Vilniaus arkivyskupas.

Rodzina

Został ochrzczony 23 sierpnia 1857 r. w kościele pw. św. Trójcy w Będzinie. Był synem Jacentego i Julii z domu Bugajska. Pochodził z rodziny robotniczej. Matka zmarła 2 lata po jego urodzeniu, przy porodzie kolejnego dziecka. Ojciec ożenił się ponownie. Chłopiec wychowywał się u babki Katarzyny Bugajskiej w Gołuchowicach. Kształceniem Jana zajął się brat nieżyjącej matki, ks. Jan Bugajski, proboszcz w Krasocinie. Jego śmierć uniemożliwiła Janowi wstąpienie do seminarium w Kielcach, stało się to możliwe dopiero dzięki funduszom uzyskanym podczas zbiórki pieniężnej zorganizowanej przez ks. Walentego Khauna, proboszcza z Minogi w powiecie olkuskim.

Edukacja

W latach 1869 - 1873 uczył się w gimnazjum klasycznym w Kielcach (obecne I Liceum im. St. Żeromskiego), a następnie studiował w tamtejszym seminarium duchownym, które ukończył w 1878 r. Dalsze studia kontynuował w Akademii Duchownej w Petersburgu. Ukończył je w 1882 r.

Kapłaństwo

Święcenia kapłańskie przyjął 24 lipca 1881 r. Swoją Mszę św. prymicyjną odprawił w kościele pw. św. Aleksandra w Dąbrowie Górniczej, który jest obecnie częścią Bazyliki Matki Boskiej Anielskiej. Miało to miejsce w dniu 15 sierpnia 1881r. Ceglaną jednonawową budowlę z dwiema wieżami w części frontowej wzniesiono na podstawie projektów Juliana Polcera. Budowę zakończono 4 grudnia 1877 r. Był to kościół filialny parafii pw. Świętej Trójcy w Będzinie. 18 października 1885 r. został konsekrowany przez biskupa kieleckiego Tomasza Teofila Kulińskiego. 5 lutego 1891 r. kościół otrzymał status parafii. Jest to kościół, który przylega do północnej nawy obecnej bazyliki Matki Boskiej Anielskiej, pełniąc funkcję kaplicy pw. św. Aleksandra.


Ks. Cieplak został adiunktem na Akademii Duchownej w Petersburgu, gdzie wykładał archeologię biblijną, liturgię, teologię moralną, uczył też śpiewu kościelnego. Był też bibliotekarzem i ojcem duchownym Akademii.

W 1897 r. z uwagi na sprzeciw władz rosyjskich nie został rektorem seminarium duchownego w Kielcach. Był wielokrotnie szykanowany przez zaborcze państwo ze względu na działalność patriotyczną, za wygłaszanie patriotycznych kazań i udział w manifestacjach narodowych. Wielokrotnie też był karany.

Związki ks, Cieplaka z jego rodzinną parafią w Dąbrowie były wciąż podtrzymywane. Świadczy o tym. zachowany w jej archiwach dokument, Protokół poświęcenia i założenia węgielnego kamienia pod nowy kościół ku czci N. M. Panny Anielskiej w Dąbrowie Górniczej. W dokumencie tym czytamy, m. in.:

„Z upoważnienia Jego Excellencyi Jaśnie Wielmożnego księdza Biskupa Dyecezyi Kieleckiej Tomasza Teofila Kulińskiego wydanego w Grodzisku 11/23 Lipca 1898 roku Ks. Leopold Dobrzański Prałat katedry kieleckiej, Dziekan Dekanatu Bendzińskiego, dnia 2 (drugiego) Sierpnia poświęcił i położył kamień fundamentalny pod nowy kościół pod wezwaniem N. M. Panny Anielskiej w Dąbrowie Górniczej. Ceremonii tej towarzyszyło 20 kapłanów i 4 kleryków. Wszyscy urzędnicy miejscowych zakładów fabrycznych, oraz Naczelnik powiatu Bendzińskiego i tysiące ludu pobożnego”.

Pod tym tekstem widnieje podpis Księdza Leopolda Dobrzańskiego. Na kolejnym miejscu widnieje wpis i podpis Sługi Bożego Abp Jana Cieplaka: Ksiądz Jan Cieplak Profesor Akademii Duchownej Petersburskiej, Dąbrowianin i w tym miejscu własnoręczny podpis. Kandydat na Ołtarze Abp Jan Cieplak wspólnie z 20 kapłanami, położył kamień węgielny pod Bazylikę Matki Boskiej Anielskiej w Dąbrowie Górniczej.


Bp. Jan Cieplak w parafii katolickiej w Chabarowsku

W 1901 r. otrzymał stopień doktora teologii. W czerwcu 1908 r. został prekonizowany na bpa ewarieńskiego i sufragana mohylewskiego, największej obszarowo diecezji katolickiej na świecie. Konsekracja odbyła się 7 grudnia 1908 r. kościele św. Katarzyny w Petersburgu. W roku 1909 odbył pierwszą wizytację duszpasterską na Syberii, w czasie jej trwania dotarł do Chin, gdzie konsekrował kościół katolicki dla Polaków w Harbinie (Chiny). W ciągu 5 miesięcy wybierzmował ponad 20 tysięcy wiernych! Miało to szczególne znaczenie dla porozrzucanych po całej Syberii Polaków. Od 6 sierpnia 1914 r. został administratorem archidiecezji mohylewskiej. Po rewolucji lutowej w 1917 r. uczestniczył w posiedzeniach Komisji Likwidacyjnej do Spraw Królestwa Polskiego. 29 kwietnia 1919 r. został tytularnym biskupem Ochrydy. Jako najstarszy rangą przedstawiciel Kościoła Rzymskokatolickiego w Rosji radzieckiej był dwukrotnie aresztowany w latach 1920 i 1922.

Proces Moskiewski

Księża skazani w Procesie Moskiewskim.

W dniach 21 - 25 marca 1923 r. sądzono go w Moskwie w pokazowym politycznym procesie wraz z 14 innymi duchownymi. W jego następstwie został skazany na karę śmierci za "podżeganie do buntu poprzez zabobony". Pod naciskiem światowej opinii publicznej i po ostrzeżeniu ze strony rządu polskiego wyrok wobec biskupa Cieplaka zamieniono na 10 lat więzienia. Był więziony na Butyrkach i na Łubiance w Moskwie.

Powrót do Polski

W dniu 9 kwietnia 1924 r. wyprowadzono go z celi i samochodem przewieziono na granicę łotewską, gdzie doręczono mu przepustkę i kazano wracać do domu. Zdziwiony nie wiedział, gdzie się znajduje. Przez Rygę udał się 12 kwietnia 1924 r. do Polski. Abp Jan Cieplak, od razu po przyjeździe do Warszawy z dworca kolejowego udał się do klasztoru Zakonu Kapucynów na ul. Miodowej prosząc o przyjęcie do Trzeciego Zakonu Franciszkańskiego. Po odpowiednim przygotowaniu, w dniu 1 maja 1924 roku o. Wiator Rytel, kapucyn, dokonał aktu obłóczyn tercjarskich, nadając arcybiskupowi nowe imię "Franciszek". Odwiedził wtedy m.in. Wilno, Jasną Górę i Dąbrowę Górniczą. Był również członkiem komisji przygotowującej kanonizację bł. Andrzej Boboli. Miał jeszcze na tyle siły i zaparcia, by udać się do Rzymu i złożyć papieżowi Piusowi XI relację z położenia kościoła w Rosji. Przez tamtejszą Polonię oraz wiernych witany był jako męczennik za wiarę.

Wyjazd do USA

Na prośbę amerykańskiej Polonii udał się do Stanów Zjednoczonych. Opatrzność Boża szczególnie związała Arcybiskupa Jana Cieplaka z polską Parafią Matki Boskiej Różańcowej w Passaic, w stanie New Jersey, gdzie przybył 10 listopada 1925 r. na zaproszenie jej proboszcza ks. Kruczka. W Passaic rezydował w czasie całego pobytu w USA i tam też spędził ostatnie chwile swojego życia. W ciągu trzymiesięcznego pobytu w Stanach zwizytował kilkaset kościołów, kaplic, szkół i organizacji polskich rozrzuconych po 25 diecezjach. W Detroit i Milwaukee spotkał się z Rycerzami Kolumba. Pracował ponad siły. W Ameryce otrzymał zawiadomienie, że papież Pius XI mianował go 14 grudnia 1925 r. arcybiskupem wileńskim, a rząd polski za zasługi społeczne i narodowe przyznał mu wielką wstęgę orderu Polonia Restituta. Arcybiskup Jan Cieplak, w ostatnim wezwaniu do Wychodźstwa, pisał tak: "Charakterystyczną cechą narodu amerykańskiego jest pracowitość. Tą piękną cechą w szczególności odznaczają się Polacy. Podniósł to zupełnie otwarcie i szczerze prezydent Stanów Zjednoczonych, Calvin Coolidge! Powiedział do mnie, gdy byłem u niego w Washingtonie, że Polacy są pracowici, oszczędni i lojalni. Polacy w Ameryce, pracą swoją nieustanną, ofiarnością przykładną i oszczędnością gdzie indziej nie znaną, dokonali wielu dzieł na polu religijnem, społecznem i ekonomicznem!". Ingres pierwszego po zaborach arcybiskupa wileńskiego miał się odbyć 25 marca 1926 r. W Passaic odbył się Jego pierwszy pogrzeb.

Choroba i śmierć

Nagrobek Abp Cieplaka, autorstwa prof. Bolesława Bałzukiewicza w Katedrze w Wilnie.

Nadmierna praca wyczerpała nadwątlone sowieckimi represjami siły arcybiskupa. Po krótkotrwałej chorobie zmarł 17 lutego 1926 r. w Szpitalu św. Marii w Passaic w stanie New Jersey. Po sprowadzeniu zwłok do Polski 16 marca 1926 r. został pochowany w asyście Prezydenta RP Stanisława Wojciechowskiego w Katedrze Wileńskiej. Dnia 19 czerwca 1929 r. odsłonięto nagrobek, autorstwa prof. Bolesława Bałzukiewicza, upamiętniający go jako pierwszego metropolitę wileńskiego. W 1994 na tym samym miejscu umieszczono (za zgodą miejscowej kurii biskupiej) popiersie litewskiego biskupa Sługi Bożego Jurgisa Matulaitisa (polskie brzmienie Jerzy Matulewicz), który spoczywa w Mariampolu.

W drodze na ołtarze

Arkivyskupas Jonas Ciepliakas

W 1952 z inicjatywy ks. Infułata Waleriana Meysztowicza rozpoczął się w Rzymie proces beatyfikacyjny abpa Cieplaka przed diecezjalnym Trybunałem Wikariatu Miasta Rzymu. 29 listopada 1957 roku w Kongregacji Obrzędów otwarto postępowanie co do prawowierności pism pozostawionych przez abp. Cieplaka. Postulator procesu zebrał je w pięciu wielkich tomach "in folio" z dwoma tomami dodatkowych uwierzytelnień. Dokumenty te były w pięciu językach: polskim, rosyjskim, francuskim, angielskim i po łacinie. Kardynał-prefekt Cicognani na osobistej audiencji przedstawił Janowi XXIII decyzję kardynałów o uznaniu prawowierności pism abp. Cieplaka. A ponieważ Ojciec Święty decyzję tę "najmiłościwiej uznać i zatwierdzić raczył", Kongregacja wydała dekret o prawomyślności "pism Sługi Bożego Jana Cieplaka, arcybiskupa wileńskiego".

Proces zbliżał się już do zakończenia i ogłoszenia daty beatyfikacji. Sprawa ta była wówczas priorytetowa, a toczyła się niemal równolegle ze sprawą beatyfikacji o. Maksymiliana Kolbego. Brakowało tylko tzw. "animadversiones" (zastrzeżenia) – nt. ewentualnych zarzutów przeciwko świętości arcybiskupa. Postulator procesu osobiście na prywatnej audiencji u Pawła VI poprosił go o przyspieszenie wydania tego dokumentu. Tymczasem papież, który zanim jeszcze objął ten urząd, sam zachęcał ks. Meysztowicza do rozpoczęcia starań o beatyfikację, nie zdecydował się na wydanie "animadversiones", co spowodowało wstrzymanie procesu.

W tej sprawie ks. Meysztowicz w swojej książce "Gawędy o czasach i ludziach" (Londyn 1983) w opowiadaniu o abp. Cieplaku napisał tylko jedno zdanie: "Można robić różne na ten temat domysły – wszystkie niepewne; wszystkie mogą kogoś urazić lub czyjś gniew obudzić. Lepiej ich zaniechać".

Proces beatyfikacyjny abp. Jana Cieplaka wstrzymano wskutek poprawności politycznej niektórych watykańskich hierarchów i przyjętej wówczas polityki zbliżenia z Sowietami. Na spotkaniu we francuskim Metzu w sierpniu 1962 w największej tajemnicy uzgodniono bowiem, że biskupi Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego przybędą na Sobór Watykański II, pod warunkiem jednak, że nie dojdzie na nim do potępienia komunizmu. Tak też się stało, stąd wówczas beatyfikacja abp. Cieplaka – męczennika komunizmu – byłaby dla Watykanu bardzo niewygodna.

Święty Jan Paweł II znał sprawę Arcybiskupa Cieplaka

Kardynał Karol Wojtyła wraz z biskupami w Passaic

W 50. rocznicę śmierci arcybiskupa, w dniu 6 sierpnia 1976 r., w kościele pw. Matki Bożej Różańcowej w Passaic wraz z polskimi biskupami modlił się za pokój jego duszy kardynał Karol Wojtyła, Święty Jan Paweł II. Duchowni, którzy wzięli wcześniej udział w Kongresie Eucharystycznym w Filadelfii, uczestniczyli we Mszy św. oraz odwiedzili szpital Świętej Marii, w którym Arcybiskup Cieplak zmarł. Z pobytem w Passaic związana jest też pewna historia, którą przypomniał niedawno na łamach Naszego Dziennika p. Janusz Szlechta. Otóż Biskupi mieli przyjechać o godzinie 11.00 przed południem, gdy czekały na nich tłumy ludzi. Tak się złożyło, że nie przybyli na czas. Chyba po dwóch godzinach oczekiwania ludzie rozeszli się. Biskupi dotarli w końcu autobusem do Passaic około godz. 3.00 po południu. Wszystko było pozamykane. Nie było wówczas telefonów komórkowych ani internetu. Proboszcz zachodził w głowę, jak zwołać ludzi na Mszę. Rozwiązaniem był dzwon kościelny. Kiedy zaczął dzwonić, ludzie, którzy mieszkali bliżej czy dalej, zrozumieli, że coś się dzieje, i przybyli do kościoła. Dotarli też wierni z okolicznych parafii. W ciągu pół godziny kościół był pełny. Nikt wtedy nie spodziewał się, że główny celebrans i homilista, kardynał Karol Wojtyła zostanie po dwóch latach wybrany Papieżem. W dniu 1 lipca 2012 r. Metropolita krakowski, kardynał Stanisław Dziwisz poświęcił pomnik Jana Pawła II upamiętniający to wydarzenie.

Kult Arcybiskupa Cieplaka wciąż jest żywy

Mamy szczególny dowód, świadczący o tym, że abp Cieplak utrzymywał bliskie kontakty ze swoją rodzinna parafią. W zakrystii Bazyliki Matki Bożej Anielskiej w Dąbrowie Górniczej wciąż wisi duże, oprawione zdjęcie Sługi Bożego abp. Jana Cieplaka z wypisaną przez niego dedykacją dla ówczesnego jej proboszcza ks. Grzegorza Augustynika: "Z serdecznym błogosławieństwem dla Kochanego Księdza Proboszcza i Jego zacnych parafian - ks. Jan Cieplak, arcybiskup wileński". Portret musiał być wykonany w USA, już po wyborze na Arcybiskupa Wileńskiego, co miało miejsce 14 grudnia 1925 r. Jest więc jednym z ostatnich portretów Sługi Bożego.

Zdjęcie Sługi Bożego abp. Jana Cieplaka z wypisaną przez niego dedykacją dla ówczesnego jej proboszcza ks. Grzegorza Augustynika

17 lutego 1996 r. bp Adam Śmigielski SDB, pierwszy ordynariusz diecezji, odprawił mszę święto w intencji beatyfikacji Kandydata do Chwały Ołtarzy w bazylice Matki Bożej Anielskiej tablicę z okazji 70. rocznicy śmierci Arcybiskupa. Proboszczem był wtedy śp. ks. kan. Jan Leks. Dziś w kościele Matki Boskiej Anielskiej w Dąbrowie Górniczej, zatarte są już prawie wszystkie wspomnienia po Abp Janie Chrzcicielu Cieplaku, który położył kamień węgielny pod budowę Bazyliki MBA, wspólnie z innymi kapłanami. Tablicę ufundowano z inicjatywy Towarzystwa Przyjaciół Dąbrowy Górniczej w 70. rocznicę śmierci Kandydata na ołtarze. Eucharystię Ordynariusz sosnowiecki sprawował w intencji beatyfikacji Arcybiskupa Cieplaka. W homilii bp Smigielski scharakteryzował postać Księdza Arcybiskupa jako wiernego świadka prawdy ewangelicznej. Ordynariusz sosnowiecki podkreślił zarazem, że taka postawa jest zadaniem każdego chrześcijanina. "Niech ta wmurowana tablica - mówił Ksiądz Biskup - przypomina nam zawsze, że życie nasze winniśmy nieustannie budować na prawdzie". Zdaniem Ordynariusza zagłębiowskiej diecezji, to przypominanie jest ważne szczególnie dziś, kiedy bardzo duża liczba ludzi wybiera „nieprawdę zamiast prawdy, niesprawiedliwość zamiast sprawiedliwości".

Organizatorzy starali się nadać nabożeństwu uroczysty charakter. Oprócz kustosza bazyliki, ks. Jana Leksa i władz miejskich z prezydentem Henrykiem Zagułą, uczestniczyli w niej członkowie TPDG, orkiestra dęta i chór Państwowej Szkoły Muzycznej. W liczniejszym udziale wiernych przeszkodziła, jak się wydaje, fatalna tego dnia pogoda. Mimo tej przeciwności, dąbrowianie oddali należy hołd jednemu ze swych najsłynniejszych rodaków. Warto dodać, że uroczystość 70. rocznicy śmierci Arcybiskupa Wileńskiego zbiegła się z dwoma innymi jubileuszowymi datami: 80. rocznicą nadania praw miejskich Dąbrowie Górniczej i 10. rocznicą działalności Towarzystwa Przyjaciół Dąbrowy Górniczej. Tablica ta później została zdjęta.

Od 2007 r. w kościele pw. św. Jana Chrzciciela w Będzinie, co środę po Mszy Św. wieczornej, odmawiana jest modlitwa o beatyfikację Arcybiskupa Jana Cieplaka. W dąbrowskim Muzeum "Sztygarka" znajduje się obraz przedstawiający postać Sługi Bożego autorstwa Leonarda Mierkiewicza.

Biskup Sosnowiecki ks. dr Grzegorz Kaszak przyjął 28 sierpnia 2012 r. w siedzibie Kurii Diecezjalnej w Sosnowcu ks. Krzysztofa Pożarskiego, proboszcza parafii św. Stanisława BM w Sankt Petersburgu. W spotkaniu uczestniczyła Katarzyna Maciejewska - Wiceprzewodnicząca Rady Miejskiej w Będzinie, Sławomir Korczyński - Wielki Rycerz Rady Sosnowieckiej Rycerzy Kolumba oraz Piotr Dudała - Redaktor Naczelny serwisu SosnowiecFakty.pl. Ks. Pożarski przekazał na ręce Biskupa Sosnowieckiego ostatni numer kwartalnika "Nasz Kraj" poświęcony w całości pochodzącemu z Dąbrowy Górniczej Słudze Bożemu Arcybiskupowi Janowi Cieplakowi oraz portret Arcybiskupa. Rozmowa dotyczyła m.in. możliwości wznowienia, rozpoczętego w 1952r. , procesu beatyfikacyjnego tego zasłużonego kapłana, zwanego Apostołem Rosji. Ks. Krzysztof Pożarski spotkał się również z Kanclerzem Kurii ks. dr Mariuszem Karasiem oraz udzielił wywiadu na temat swojej duszpasterskiej pracy w Rosji red. Agnieszce Raczyńskiej - Lorek z Tygodnika Niedziela. Obraz Arcybiskupa trafił następnie do Bazyliki MBA w Dąbrowie Górniczej, gdzie znajduje się do chwili obecnej.

W kościele św. Stanisława BM w Sankt Petersburgu w dniach 14 - 15 listopada 2015 r. odbyła się międzynarodowa konferencja o życiu abp. Jana Cieplaka, administratora archidiecezji mohylewskiej, oraz o znaczeniu jego działalności dla Kościoła Rzymskokatolickiego w Rosji i w Polsce. Konferencję zorganizowały: dekanat północno-zachodniego regionu archidiecezji Matki Bożej w Moskwie, Stowarzyszenie Kulturalno-Oświatowe "Polonia", Związek Polaków im. bp. Antoniego Maleckiego i gospodarz konferencji ks. Krzysztof Pożarski, proboszcz parafii św. Stanisława, przy współpracy z polską "Pomoc Polakom na Wschodzie". Honorowy patronat nad spotkaniem objął miejscowy ordynariusz, abp Paolo Pezzi z Moskwy. W pierwszym dniu obrad uczestnicy konferencji wzięli udział w otwarciu wystawy poświęconej abp. Janowi Cieplakowi, obejrzeli też o nim film dokumentalny oraz mieli okazję wysłuchać szeregu wykładów naukowców z Polski i z Rosji, dotyczących jego życia i działalności. Jednym z prelegentów był Pan Piotr Dudała z Sosnowca. Konferencja zakończyła się w niedzielę 15 listopada 2015 r. uroczystą Mszą św. w kościele św. Stanisława. Po Eucharystii nastąpiło odsłonięcie i poświęcenie tablicy upamiętniającej abp. Cieplaka.

22 maja 2016r . w dąbrowskiej Bazylice Matki Boskiej Anielskiej została odprawiona Msza Święta w intencji beatyfikacji Sługi Bożego księdza abp Jana Chrzciciela Cieplaka, krórej przewodniczył kustosz Sanktuarium ks. Andrzej Stasiak. Po Mszy Świętej Pan Piotr Dudała przybliżył postać ks Abp Jana Cieplaka w wygłoszonym interesującym referacie, z nowymi wątkami biograficznymi. Uroczystości uświetnił koncert muzyczny pieśni maryjnych, w wykonaniu dąbrowskich artystów: Marty Gabryś i Rafała Kozieła. Po koncercie zebrani udali się kierunku ronda Arcybiskupa Jana Cieplaka, u zbiegu Alei Róż i ul. św. Królowej Jadwigi, gdzie odsłonięty i poświęcony został pamiątkowy obelisk.

21 lutego 2021r. w kościele pw. św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Sankt Petersburgu modlono się w intencji abp Jana Cieplaka. Uroczysta msza święta pod przewodnictwem biskupa pomocniczego archidiecezji Matki Bożej w Moskwie, bp Mikołaja Dubinina, została odprawiona w 95. rocznicę śmierci duchownego, który przez wiele lat był związany z Sankt Petersburgiem, m.in. jako wykładowca tutejszej Akademii Duchownej. Mszy św. towarzyszyła prezentacja wystawy przybliżającej postać i działalność arcybiskupa oraz relacja ks. Krzysztofa Pożarskiego - postulatora procesu beatyfikacji nowych rosyjskich męczenników katolickich XX wieku na temat początku i historii procesu beatyfikacyjnego abp Jana Cieplaka.

W nabożeństwie uczestniczyli przedstawiciele Instytutu Polskiego oraz Konsulatu Generalnego RP w Sankt Petersburgu, którzy uczcili pamięć duchownego, składając kwiaty pod tablicą pamiątkową.

Powrót Arcybiskupa Cieplaka do Katedry Wileńskiej

Nagrobek Arcybiskupa Cieplak, autor zdjęcia: Eugenia Levin

W dniu 8 grudnia 2018 r. w czasie obchodów 100. rocznicy objęcia władzy nad diecezją wileńską przez błogosławionego biskupa Jerzego Matulewicza na swoje miejsce w Katedrze Wileńskiej powrócił nagrobek Arcybiskupa Cieplaka, przedstawiający rzeźbę Sługi Bożego autorstwa prof. Bolesława Bałzukiewicza oraz pamiątkowa tablica. W tym właśnie dniu w świątyni tej została otwarta kaplica św. Piotra, w której zostały umieszczone relikwiarze z relikwiami błogosławionych biskupów litewskich: Jerzego Matulewicza (1871-1927) i Teofiliusa Matulionisa (1873-1962) oraz rzeżba bp Władysława Bandurskiego.


Postać arcybiskupa to symbol wielkich prześladowań, jakie dotknęły Kościół katolicki na terenach objętych rządami komunistycznymi, to także najwyższy rangą hierarcha kościelny pochodzący z Zagłębia Dąbrowskiego w całej jego historii.



Biogram opracował: Piotr Dudała