Korzeniec: Różnice pomiędzy wersjami

Z WikiZagłębie
 
(Nie pokazano 5 wersji utworzonych przez 2 użytkowników)
Linia 10: Linia 10:
|www              =  
|www              =  
}}   
}}   
'''Korzeniec''' – powieść historyczno-obyczajowa [[Zbigniew Białas|Zbigniewa Białasa]], wydana w [[2011]] roku przez warszawskie Wydawnictwo MG<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.wydawnictwomg.pl/korzeniec/|tytuł=Korzeniec|opublikowany=http://www.wydawnictwomg.pl/|data dostępu=2014-03-26}}</ref>.
'''Korzeniec''' – powieść historyczno-obyczajowa [[Zbigniew Białas|Zbigniewa Białasa]], wydana w [[2011]] roku przez warszawskie Wydawnictwo MG<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.wydawnictwomg.pl/korzeniec/|tytuł=Korzeniec|opublikowany=http://www.wydawnictwomg.pl/|data dostępu=2014-03-26}}</ref>. Kontynuacją ''Korzeńca'' jest ''Puder i pył''.


==Informacje==
==Informacje==
Linia 25: Linia 25:
==Czas i miejsce akcji==
==Czas i miejsce akcji==
Czas akcji: 28 czerwca 1913 – 28 czerwca 1914<br>  
Czas akcji: 28 czerwca 1913 – 28 czerwca 1914<br>  
Miejsce akcji: [[Sosnowiec]], [[Powiat będziński]], [[Gubernia Piotrkowska|Gubernia piotrkowska]], Królestwo Polskie pod zaborem rosyjskim.
Miejsce akcji: [[Sosnowiec]] (w: [[Powiat będziński]], [[Gubernia Piotrkowska|Gubernia piotrkowska]], Królestwo Polskie pod zaborem rosyjskim).


==Główni bohaterowie==
==Główni bohaterowie==
Linia 40: Linia 40:


==Spis treści==
==Spis treści==
strona 07 •
'''Część pierwsza: 28-30 czerwca 1913'''


strona 11 •  
strona 05 A


strona 16 •  
strona 31 "Iskra"


strona 29 •  
strona 48 • Klandestyn
 
strona 63 • Świniogród
 
strona 89 • Trójkąt Trzech Cesarzy
 
strona 109 • Abisynia
 
'''Część druga: 20-30 września 1913'''
 
strona 119 • Detektyw Monsiniorski
 
strona 157 • Fińska bona
 
strona 174 • Zęby pana Emanuela
 
strona 202 • Voco vivos, plango sepultos
 
strona 222 • B
 
strona 240 • Krzyk pawia
 
'''Część trzecia: 29 grudnia 1913'''
 
strona 247 • Druga śmierć świń
 
'''Część czwarta: 26-28 czerwca 1914'''
 
strona 301 • Karteczki
 
strona 325 • Co to za zabawa?
 
strona 362 C


==Opis==
==Opis==
Linia 60: Linia 92:
==Tło historyczne powieści==
==Tło historyczne powieści==
[[Plik:Pocztowka sosnowiec 0004.jpg|thumb|150px|right|Widokówka z pozdrowieniami z Sosnowca]]
[[Plik:Pocztowka sosnowiec 0004.jpg|thumb|150px|right|Widokówka z pozdrowieniami z Sosnowca]]
Rozwój miast [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]] powiązany był z wydobywaniem węgla i przemysłem hutniczym. Do Sosnowca, [[Dąbrowa Górnicza|Dąbrowy]], [[Będzin|Będzina]], [[Czeladź|Czeladzi]] i [[Zawiercie|Zawiercia]] przybywają wówczas niezliczone masy ludzi z całej Kongresówki w poszukiwaniu lepszego bytu.<br>
Najludniejsze miasto Zagłębia: [[Sosnowiec]] prawa miejskie uzyskał zaledwie 11 lat przed wydarzeniami opisanymi w książce. Niemniej stanowił wówczas już kilkudziesięciotysięczną wieś z wieloma fabrykami i kopalniami, a brak praw miejskich był związanymi z opieszałością władz carskich.


Najludniejsze miasto Zagłębia: [[Sosnowiec]] prawa miejskie uzyskał zaledwie 11 lat przed wydarzeniami opisanymi w książce. Niemniej stanowił wówczas już kilkudziesięciotysięczną wieś z wieloma fabrykami i kopalniami, a brak praw miejskich był związanymi z opieszałością władz carskich.
Rozwój Sosnowca oraz pozostałych miast [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]] powiązany był z wydobywaniem węgla i przemysłem hutniczym. Do Sosnowca, [[Dąbrowa Górnicza|Dąbrowy]], [[Będzin|Będzina]], [[Czeladź|Czeladzi]] i [[Zawiercie|Zawiercia]] przybywają wówczas niezliczone masy ludzi z całej Kongresówki w poszukiwaniu lepszego bytu.<br>


[[Plik:Pocztowka sosnowiec ulica modrzejowska 0003.jpg|thumb|150px|right|Widokówka przedstawiająca ulicę Modrzejowską w Sosnowcu]]
[[Plik:Pocztowka sosnowiec ulica modrzejowska 0003.jpg|thumb|150px|right|Widokówka przedstawiająca ulicę Modrzejowską w Sosnowcu]]
Obszar Sosnowca (jak i całego [[Zagłębie Dąbrowskie|Zagłębia Dąbrowskiego]]) w przededniu I wojny światowej już od prawie stu lat znajdował się pod zaborem rosyjskim i od czasu upadku Napoleona w 1815 roku wchodził w skład Królestwa Polskiego (potocznie nazywanego Kongresówką) w województwie krakowskim, później guberni krakowskiej. Gubernia ta podlegała dalszym przekształceniom władz carskich, tak iż z momentem wybuchu [[Powstanie Styczniowe w Zagłębiu Dąbrowskim|powstania styczniowego]] znajdował się już w guberni radomskiej. Do historii przeszła wówczas [[Bitwa o Sosnowiec|bitwa o Sosnowiec]], a ściślej o obecny [[Dworzec kolejowy Sosnowiec Główny|dworzec główny]], w pobliżu którego, 50 lat później, ma miejsce jedno z pierwszych kluczowych wydarzeń powieści.  
Obszar ten, w przededniu I wojny światowej, już od prawie stu lat znajdował się pod zaborem rosyjskim i od czasu upadku Napoleona w 1815 roku wchodził w skład Królestwa Polskiego (potocznie nazywanego Kongresówką) w województwie krakowskim, później guberni krakowskiej. Gubernia ta podlegała dalszym przekształceniom władz carskich, tak iż z momentem wybuchu [[Powstanie Styczniowe w Zagłębiu Dąbrowskim|powstania styczniowego]] znajdował się już w guberni radomskiej. Do historii przeszła wówczas [[Bitwa o Sosnowiec|bitwa o Sosnowiec]], a ściślej o obecny [[Dworzec kolejowy Sosnowiec Główny|dworzec główny]], w pobliżu którego, 50 lat później, ma miejsce jedno z pierwszych kluczowych wydarzeń powieści.  


[[Plik:Mapa Powiatu będzińskiego 1867 - 1914.JPG|thumb|150px|right|Mapa powiatu będzińskiego w guberni piotrkowskiej z lat 1867-1914]]
[[Plik:Mapa Powiatu będzińskiego 1867 - 1914.JPG|thumb|150px|right|Mapa powiatu będzińskiego w guberni piotrkowskiej z lat 1867-1914]]
Linia 94: Linia 126:
*Przemysław Kania (Meyerhold, Celnik Franz)  
*Przemysław Kania (Meyerhold, Celnik Franz)  
*Krzysztof Korzeniowski (Emanuel, Celnik Mikołaj)  
*Krzysztof Korzeniowski (Emanuel, Celnik Mikołaj)  
==Odbiór spektaklu==
[...do rozbudowy]
==Spektakl telewizyjny==
Wersję telewizyjną na potrzeby Teatru Telewizji zrealizował Remigiusz Brzyk oraz Marcin Koszałka. Premiera telewizyjna odbył się 1 kwietnia 2014 na TVP Kultura<ref>{{cytuj stronę|url=http://www.twojezaglebie.pl/sosnowcze-kocham-cie-wielka-premiera-teatru-telewizji-korzeniec-w-tvp-kultura-wideozdjecia/|tytuł=Sosnowcze, kocham cię. Wielka premiera Teatru Telewizji - Korzeniec w TVP Kultura|opublikowany=http://www.twojezaglebie.pl|data dostępu=2014-03-31}}</ref>.
==Zobacz też==
*[[Kolej Warszawsko-Wiedeńska w Zagłębiu Dąbrowskim]]
*[[Szwarcownicy]]
*[[Galar]]


==Linki zewnętrzne==
==Linki zewnętrzne==

Aktualna wersja na dzień 06:59, 1 wrz 2015

Biblioteka Zagłębiaka
Korzeniec.JPG
Tytuł Korzeniec
Rok wydania 2011
Miejsce wydania Warszawa
Wydawca MG
Liczba stron 384
Autor
Autor Zbigniew Białas

Korzeniec – powieść historyczno-obyczajowa Zbigniewa Białasa, wydana w 2011 roku przez warszawskie Wydawnictwo MG[1]. Kontynuacją Korzeńca jest Puder i pył.

Informacje

Autor: Zbigniew Białas

Wydawca: MG

ISBN 978-83-7779-006-9

Miejsce i rok wydania: Warszawa, 2011

Ilość stron: 384

Czas i miejsce akcji

Czas akcji: 28 czerwca 1913 – 28 czerwca 1914
Miejsce akcji: Sosnowiec (w: Powiat będziński, Gubernia piotrkowska, Królestwo Polskie pod zaborem rosyjskim).

Główni bohaterowie

  • Walerian Monsiorski – redaktor naczelny gazety: Iskra

Zobacz biogram: Wiktor Monsiniorski

  • Alojzy Korzeniec – przedsiębiorca, właściciel firmy kafelkarskiej w Sosnowcu (wówczas Sosnowicach)
  • Jadwiga Korzeniec (de domo Zimorodzic) – żona Alojzego Korzeńca
  • Tadeusz Meyerhold
  • Andrzej Neumann
  • Emanuel Appel
  • Antonina Zimorodzic - matka Jadwigi Korzeniec
  • Panna Izabela
  • mieszkańcy Sosnowca i okolic, wśród nich młodziutki Jan Kiepura

Spis treści

Część pierwsza: 28-30 czerwca 1913

strona 05 • A

strona 31 • "Iskra"

strona 48 • Klandestyn

strona 63 • Świniogród

strona 89 • Trójkąt Trzech Cesarzy

strona 109 • Abisynia

Część druga: 20-30 września 1913

strona 119 • Detektyw Monsiniorski

strona 157 • Fińska bona

strona 174 • Zęby pana Emanuela

strona 202 • Voco vivos, plango sepultos

strona 222 • B

strona 240 • Krzyk pawia

Część trzecia: 29 grudnia 1913

strona 247 • Druga śmierć świń

Część czwarta: 26-28 czerwca 1914

strona 301 • Karteczki

strona 325 • Co to za zabawa?

strona 362 • C

Opis

Główny wątek powieści stanowi dochodzenie w sprawie tajemniczego morderstwa jednego z mieszkańców Sosnowca. Prowadzi je redaktor sosnowieckiej Iskry Walerian Monsiniorski. Wraz z nim czytelnik poznaje zakątki i historię młodego, przemysłowego miasta i jego, tworzących wielokulturową mieszankę, mieszkańców.

Recepcja

Całość jest lekko i przystępnie napisana, co stanowi miłą odmianę w dobie awangardowych, nie zawsze udanych eksperymentów [...]. Dodatkowym smaczkiem są rozrzucone w tekście aluzje popkulturowe [...], jak również celne i ironiczne poczucie humoru autora.[2]
Michał Pawełczyk, Miasto Słów

Nagrody i wyróżnienia

Powieść została nagrodzona m.in. Nagroda Artystyczną Miasta Sosnowiec[3] i Zagłębiowską Nagrodą "Humanitas"[4], a w plebiscytach portalu internetowego granice.pl został wybrana "Najlepszą książką na jesień" i "Najlepszą Książką Roku 2011"[5].

Tło historyczne powieści

Widokówka z pozdrowieniami z Sosnowca

Najludniejsze miasto Zagłębia: Sosnowiec prawa miejskie uzyskał zaledwie 11 lat przed wydarzeniami opisanymi w książce. Niemniej stanowił wówczas już kilkudziesięciotysięczną wieś z wieloma fabrykami i kopalniami, a brak praw miejskich był związanymi z opieszałością władz carskich.

Rozwój Sosnowca oraz pozostałych miast Zagłębia Dąbrowskiego powiązany był z wydobywaniem węgla i przemysłem hutniczym. Do Sosnowca, Dąbrowy, Będzina, Czeladzi i Zawiercia przybywają wówczas niezliczone masy ludzi z całej Kongresówki w poszukiwaniu lepszego bytu.

Widokówka przedstawiająca ulicę Modrzejowską w Sosnowcu

Obszar ten, w przededniu I wojny światowej, już od prawie stu lat znajdował się pod zaborem rosyjskim i od czasu upadku Napoleona w 1815 roku wchodził w skład Królestwa Polskiego (potocznie nazywanego Kongresówką) w województwie krakowskim, później guberni krakowskiej. Gubernia ta podlegała dalszym przekształceniom władz carskich, tak iż z momentem wybuchu powstania styczniowego znajdował się już w guberni radomskiej. Do historii przeszła wówczas bitwa o Sosnowiec, a ściślej o obecny dworzec główny, w pobliżu którego, 50 lat później, ma miejsce jedno z pierwszych kluczowych wydarzeń powieści.

Mapa powiatu będzińskiego w guberni piotrkowskiej z lat 1867-1914

Po upadku powstania miasta Zagłębia, aż do wybuchu I wojny światowej, wchodziły w skład guberni piotrkowskiej, na której terenie dzieje się akcja powieści, nie tylko w Sosnowcu, ale też w Siewierzu. Niektóre epizody mają miejsce w Mysłowicach; bowiem Sosnowiec, jak i inne miasta Zagłębia Dąbrowskiego, od Górnego Śląska, będącego wówczas pod pruskim panowaniem, oddziela tylko rzeka.

Widokówka przedstawiająca Trójkąt Trzech Cesarzy na granicy miast: Sosnowca, Jaworzna i Mysłowic

To właśnie na styku tych dwóch miast oraz Jaworzna, położonego w Galicji pod zaborem austriackim, znajdował się tzw. Trójkąt trzech cesarzy. Wzdłuż rzek, które oddzielają wymienione miasta, biegły bulwary, które były miejscem spacerów i wycieczek okolicznych mieszkańców i niejednokrotnie występują na łamach książki jako sceneria wydarzeń. Bez zezwolenia poruszać się można było tylko po jednej stronie rzeki, bowiem na mostach ustanowione były patrole graniczne i służby celne. Aby w pełni zrozumieć sytuację jaka wówczas panowała w Sosnowcu trzeba pamiętać, iż niespełna 10 lat przed wydarzeniami z książki mają tu miejsce wystąpienia rewolucji 1905 roku. Policja carska inwigiluje wielu tutejszych mieszkańców, a działania rosyjskich "służb bezpieczeństwa" odcisną swe piętno na bohaterach książki. Toczy się również gra pomiędzy służbami wywiadowczymi państw zaborczych. Kwitnie szmuglerstwo, a towary przerzucane są przez granicę we wszystkie trzy kierunki: Zagłębie, Galicję i Górny Śląsk.

Adaptacja teatralna

Ulotka Teatru Zagłębia

Na podstawie powieści została przygotowana adaptacja teatralna przez Teatr Zagłębia. Premiera miała miejsce 26 maja 2012 roku[6].

Reżyseria i scenografia: Remigiusz Brzyk
Adaptacja i dramaturgia: Tomasz Śpiewak
Muzyka: Jacek Grudzień
W premierowej wersji wystąpili:

  • Grzegorz Kwas (Alojzy Korzeniec, Walerian)
  • Maria Bieńkowska (Jadwiga)
  • Agnieszka Okońska (Emma)
  • Edyta Ostojak (Ester)
  • Wojciech Leśniak (Kerszenblat, Ociepa, Rzeźnik)
  • Agnieszka Bieńkowska (Matka)
  • Ewa Kopczyńska (Izabela, Pani Doktor)
  • Michał Bałaga (Andrzej, Celnik Wilhelm)
  • Aleksander Blitek (Sosnowiczanin 1)
  • Tomasz Muszyński (Sosnowiczanin 2, Klaja)
  • Jarosław Tyran (Kiepura, Ojciec, Policjant)
  • Piotr Bułka (Czeladnik Kogut, Lubelski)
  • Przemysław Kania (Meyerhold, Celnik Franz)
  • Krzysztof Korzeniowski (Emanuel, Celnik Mikołaj)

Odbiór spektaklu

[...do rozbudowy]

Spektakl telewizyjny

Wersję telewizyjną na potrzeby Teatru Telewizji zrealizował Remigiusz Brzyk oraz Marcin Koszałka. Premiera telewizyjna odbył się 1 kwietnia 2014 na TVP Kultura[7].

Zobacz też

Linki zewnętrzne

Książka:

Spektakl:

Przypisy