Ekspres Zagłębiowski: Różnice pomiędzy wersjami

Z WikiZagłębie
Nie podano opisu zmian
Nie podano opisu zmian
Linia 284: Linia 284:


==Dodatek specjalny: Historia Zagłębia Dąbrowskiego==
==Dodatek specjalny: Historia Zagłębia Dąbrowskiego==
[[Plik:Historia Zagłębia Dąbrowskiego (zeszyt 01)|thumb|200px|]]
[[Plik:Historia Zagłębia Dąbrowskiego 02.jpg|thumb|200px|]]
Do Ekspresu Zagłębiowskiego w latach [[1992]] - [[1993]] był dodawany dodatek specjalny w postaci zeszytów pt. "Historia Zagłębia Dąbrowskiego" napisanych przez [[Jan Przemsza-Zieliński|Jana Przemszę-Zielińskiego]]. Zeszytów powstało 12.
Do Ekspresu Zagłębiowskiego w latach [[1992]] - [[1993]] był dodawany dodatek specjalny w postaci zeszytów pt. "Historia Zagłębia Dąbrowskiego" napisanych przez [[Jan Przemsza-Zieliński|Jana Przemszę-Zielińskiego]]. Zeszytów powstało 12.



Wersja z 08:33, 17 lut 2013

EZ 106,107.jpg

Expres Zagłębiowski - czasopismo regionalne wydawane od 5 grudnia 1990 r. pod nazwą ,,Ekspres Sosnowiecki” przez Oficynę Wydawniczo-Autorską „Sowa-Press” Sp. z o.o., powołaną przez Jana Przemszę-Zielińskiego wspólnie z żoną Kazimierą i synem Łukaszem Zielińskimi.

Historia powstania

Początkowo było dwutygodnikiem wychodzącym w formacie A3, w objętości 8 kolumn. Zmiana tytułu na „Ekspres Zagłębiowski” nastąpiła z dniem 8 czerwca 1991 r. Od 7 grudnia 1991 r. pismo ukazywało się raz w miesiącu jako magazyn, w formie broszury A4 i w objętości 28 kolumn. Ostatnią innowację wprowadzono w 1994 r.: od 2 numeru zaczęto stosować mniejszy format i objętość do 50 kolumn, a w podtytule periodyku pojawił się zapis ,,Pismo Związku Zagłębiowskiego”

Adresat pisma

Czasopismo adresowane było do szerokich kręgów czytelników - rodowitych i napływowych Zagłębiaków interesujących się historią regionu, nauczycieli i młodzieży szkolnej. Kolejne podtytuły informowały: Niezależna Gazeta Miłośników Zagłębia Dąbrowskiego; Niezależne Czasopismo Miłośników Regionu Zagłębia Dąbrowskiego. Materiały pomocnicze do nauki o regionie; Magazyn Zagłębiowskiej Małej Ojczyzny. Materiały pomocnicze do nauki o regionie.

Redaktorzy Pisma

Twórcą koncepcji pisma i autorem znacznej części tekstów był Jan Przemsza-Zieliński. Do grona jego najbliższych współpracowników należeli Kazimiera Zielińska i Łukasz Zieliński. Na łamach ,,Ekspresu” publikowali ponadto: Bolesław Ciepiela, Jerzy Czarski, Karol Rodek, Marian Ponczek, Krzysztof Jędrzejko, Sylwia Jarosławska, Artur Rejdak, Jan Kmiotek, Tadeusz Sobczyk, Tadeusz Witkowski, Kazimierz Olszewski i in.

Przedruki z innej prasy i czasopism

Zamieszczano również liczne przedruki z miejscowej prasy i czasopism (m.in. z „Kuriera Warszawskiego” 1899 r., „Rocznika Sosnowieckiego i Kalendarza na rok 1899”, „Kuriera Zagłębia” 1915 r., „Głosu Zagłębia” 1927 r.), opracowań, głównie historycznych (np. z M. Kantora-Mirskiego Z przeszłości Zagłębia Dąbrowskiego i okolicy, Szkice monograficzne z ilustracjami, lata 30. XX w., A. Bienia W podziemiach Zagłębia, Płocka i Wloclawka, Sosnowiec 1930, A. S. Radka Rewolucja w Zagłębiu Dąbrowskim 1894-1905-1914, Sosnowiec 1930 i in.) oraz w mniejszym zakresie, teksty rękopiśmienne z bibliotek.

Dodatki do pisma

Zawartość treściową wzbogacały reprodukcje starych widokówek, fotografij, rysunków, map, planów, dokumentów. Koncepcja „Ekspresu” ulegała pewnym modyfikacjom - od idei gromadzenia przyczynków do dziejów Sosnowca po dokumentację szeroko rozumianej Historii Zagłębia Dąbrowskiego. Materiały dotyczące przeszłości regionu zdecydowanie przeważają w piśmie w stosunku do współczesnych.

Tematyka pisma

Prezentowana tematyka była bardzo różnorodna - dotyczyła historii, geografii, kultury, sztuki, literatury, nauki, oświaty, sportu, religii, przemysłu i gospodarki, spraw z obszaru polityki, prawa itp. Publikowano głównie artykuły, ale także utwory poetyckie, literackie, wywiady, polemiki, notatki, recenzje.

Według obliczeń Zdzisława Gębołysia, autora Bibliografii zawartości „Ekspresu Zagłębiowskiego”, opublikowano łącznie 1778 tekstów, z czego 557 historycznych. Drugie miejsce (246) przypadło literaturze i językoznawstwu. Pod względem podziału terytorialnego dominuje Sosnowiec (518 tekstów), a następnie Zagłębie Dąbrowskie (310) i Będzin (124). Obok licznych artykułów poświęconym przeszłości miast zagłębiowskich i ich dzielnic pojawiły się również teksty o osadach granicznych - Pilicy, Siewierzu, Sławkowie, Olkuszu. Pisano w ,,Ekspresie” o podziałach administracyjnych, gminach, powiatach, prawach miejskich, herbach, kolei, tramwajach, kinach, teatrach, szkołach, bibliotekach. Zwracano uwagę na towarzystwa artystyczno – literackie, muzyczne, organizacje wyznaniowe, w tym gminy żydowskie, kościoły różnych wyznań, a także kopalnie, huty, cechy rzemieślnicze itp.

Dużo miejsca na łamach ,,Ekspresu" poświęcono mieszkańcom miast i wsi zagłębiowskich, ich kulturze, losom, udziałowi w różnych wydarzeniach historycznych. Biografie zasłużonych obywateli - organizatorów przemysłu, wojskowych, polityków, nauczycieli, działaczy kultury, twórców, artystów stanowią znaczącą pozycję w czasopiśmie.

Ostatni numer pisma

Edycję pisma przerwała nagła śmierć Jana Przemszy-Zielińskiego w maju 1999 r. Ostatni, podwójny zeszyt (4-5) ukazał się po jego śmierci z datą 15 czerwca 1999 r.

Na rynku wydawniczym ukazały się 123 numery „Ekspresu” w nakładzie 500-600 egzemplarzy.

Ekspres Sosnowiecki

Ekspres Sosnowiecki 1.jpg

1990 - ROK I

Ekspres Sosnowiecki nr. 001 (05.12.1990)

Ekspres Sosnowiecki nr. 002 (20.12.1990)

1991 - ROK II

Ekspres Sosnowiecki nr. 003 (05.01.1991)

Ekspres Sosnowiecki nr. 004 (18.01.1991)

Ekspres Sosnowiecki nr. 005 (01.02.1991)

Ekspres Sosnowiecki nr. 006 (15.02.1991)

Ekspres Sosnowiecki nr. 007 (01.03.1991)

Ekspres Sosnowiecki nr. 008 (15.03.1991)

Ekspres Sosnowiecki nr. 009 (30.03.1991)

Ekspres Sosnowiecki nr. 010 (13.04.1991)

Ekspres Sosnowiecki nr. 011 (27.04.1991)

Ekspres Sosnowiecki nr. 012 (11.05.1991)

Ekspres Sosnowiecki nr. 013 (25.05.1991)

Ekspres Zagłębiowski

Ekspres Zagłębiowski 2.jpg

Od numeru 14 który wyszedł 08 czerwca 1991 roku czasopismo zmieniło swoją nazwę na Ekspres Zagłębiowski

obejmując swoim zasięgiem cały region i promując się jako Niezależna Gazeta Miłośników Regionu Zagłębia Dąbrowskiego

1991 - ROK II c.d.

(01) Ekspres Zagłębiowski nr. 014 (08.06.1991)

(02) Ekspres Zagłębiowski nr. 015 (22.06.1991)

(03) Ekspres Zagłębiowski nr. 016 (06.07.1991)

(04) Ekspres Zagłębiowski nr. 017 (20.07.1991)

(05) Ekspres Zagłębiowski nr. 018 (03.08.1991)

(06) Ekspres Zagłębiowski nr. 019 (17.08.1991)

(07) Ekspres Zagłębiowski nr. 020 (31.08.1991)

(08) Ekspres Zagłębiowski nr. 021 (14.09.1991)

(09) Ekspres Zagłębiowski nr. 022 (28.09.1991)

(10) Ekspres Zagłębiowski nr. 023 (12.10.1991)

(11) Ekspres Zagłębiowski nr. 024 (26.10.1991)

(12) Ekspres Zagłębiowski nr. 025 (09.11.1991)

(13) Ekspres Zagłębiowski nr. 026 (23.11.1991)

Ekspres Zagłębiowski

Ekspres Zagłębiowski 3.JPG

Od numeru 27 ZMIANA FORMUŁY

1991 - ROK II c.d.

(01) Ekspres Zagłębiowski nr. 027 (07.12.1991)

1992 - ROK III

(02) Ekspres Zagłębiowski nr. 028 (03.01.1992)

(03) Ekspres Zagłębiowski nr. 029 (01.02.1992)

(04) Ekspres Zagłębiowski nr. 030 (07.03.1992)

(05) Ekspres Zagłębiowski nr. 031 (04.04.1992)

(06) Ekspres Zagłębiowski nr. 032 (02.05.1992)

(NS) Ekspres Zagłębiowski nr. 033 (16.05.1992) Numer Specjalny

(07,08) Ekspres Zagłębiowski nr. 034, 035 (06.06.1992)

(09,10) Ekspres Zagłębiowski nr. 036, 037 (29.08.1992)

(11) Ekspres Zagłębiowski nr. 038 (03.10.1992)

(12) Ekspres Zagłębiowski nr. 039 (01.11.1992)

(13) Ekspres Zagłębiowski nr. 040 (05.12.1992)

1993 - ROK IV

(14) Ekspres Zagłębiowski nr. 041 (09.01.1993)

(15) Ekspres Zagłębiowski nr. 042 (06.02.1993)

(16) Ekspres Zagłębiowski nr. 043 (06.03.1993)

(17) Ekspres Zagłębiowski nr. 044 (03.04.1993)

(18) Ekspres Zagłębiowski nr. 045 (07.05.1993)

(19,20) Ekspres Zagłębiowski nr. 046, 047 (04.06.1993)

(21) Ekspres Zagłębiowski nr. 048 (27.08.1993)

(22) Ekspres Zagłębiowski nr. 049 (01.10.1993)

(23) Ekspres Zagłębiowski nr. 050 (05.11.1993)

(24) Ekspres Zagłębiowski nr. 051 (03.12.1993)

1994 - ROK V

(01) Ekspres Zagłębiowski nr. 052 (08.01.1994)

(02) Ekspres Zagłębiowski nr. 053 (05.02.1994)

(03) Ekspres Zagłębiowski nr. 054 (05.03.1994)

(04) Ekspres Zagłębiowski nr. 055 (02.04.1994)

(05) Ekspres Zagłębiowski nr. 056 (07.05.1994)

(06) Ekspres Zagłębiowski nr. 057 (04.06.1994)

(07) Ekspres Zagłębiowski nr. 058 (03.09.1994)


Ekspres Zagłębiowski

Ekspres Zagłębiowski 4.jpg

Od numeru 59 ZMIANA FORMUŁY

(08) Ekspres Zagłębiowski nr. 059 (08.10.1994)

(09) Ekspres Zagłębiowski nr. 060 (05.11.1994)

(10) Ekspres Zagłębiowski nr. 061 (03.12.1994)

1995 - ROK VI

(01) Ekspres Zagłębiowski nr. 062 (07.01.1995)

(02) Ekspres Zagłębiowski nr. 063 (04.02.1995)

(03) Ekspres Zagłębiowski nr. 064 (04.03.1995)

(04) Ekspres Zagłębiowski nr. 065 (08.04.1995)

(05) Ekspres Zagłębiowski nr. 066 (06.05.1995)

(06) Ekspres Zagłębiowski nr. 067 (03.06.1995)

(07) Ekspres Zagłębiowski nr. 068 (02.09.1995)

(08) Ekspres Zagłębiowski nr. 069 (07.10.1995)

(09) Ekspres Zagłębiowski nr. 070 (04.11.1995)

(10) Ekspres Zagłębiowski nr. 071 (02.12.1995)

1996 - ROK VII

(01) Ekspres Zagłębiowski nr. 072 (06.01.1996)

(02) Ekspres Zagłębiowski nr. 073 (03.02.1996)

(03) Ekspres Zagłębiowski nr. 074 (02.03.1996)

(04) Ekspres Zagłębiowski nr. 075 (06.04.1996)

(05) Ekspres Zagłębiowski nr. 076 (04.05.1996)

(06) Ekspres Zagłębiowski nr. 077 (01.06.1996)

(07) Ekspres Zagłębiowski nr. 078 (07.09.1996)

(08) Ekspres Zagłębiowski nr. 079 (05.10.1996)

(09) Ekspres Zagłębiowski nr. 080 (02.11.1996)

(10) Ekspres Zagłębiowski nr. 081 (07.12.1996)

1997 - ROK VIII

(01) Ekspres Zagłębiowski nr. 082 (04.01.1997)

(02) Ekspres Zagłębiowski nr. 083 (08.02.1997)

(03) Ekspres Zagłębiowski nr. 084 (08.03.1997)

(04) Ekspres Zagłębiowski nr. 085 (05.04.1997)

(05) Ekspres Zagłębiowski nr. 086 (10.05.1997)

(06,07) Ekspres Zagłębiowski nr. 087,088 (07.06.1997)

(08) Ekspres Zagłębiowski nr. 089 (06.09.1997)

(09) Ekspres Zagłębiowski nr. 090 (04.10.1997)

(10) Ekspres Zagłębiowski nr. 091 (08.11.1997)

(11) Ekspres Zagłębiowski nr. 092 (06.12.1997)

1998 - ROK IX

(01) Ekspres Zagłębiowski nr. 093 (10.01.1998)

(02) Ekspres Zagłębiowski nr. 094 (14.02.1998)

(03) Ekspres Zagłębiowski nr. 095 (14.03.1998)

(04) Ekspres Zagłębiowski nr. 096 (11.04.1998)

(05) Ekspres Zagłębiowski nr. 097 (15.05.1998)

(06) Ekspres Zagłębiowski nr. 098 (15.06.1998)

(07) Ekspres Zagłębiowski nr. 099 (12.09.1998)

(08) Ekspres Zagłębiowski nr. 100 (12.10.1998)

(09) Ekspres Zagłębiowski nr. 101 (15.11.1998)

(10) Ekspres Zagłębiowski nr. 102 (15.12.1998)

1999 - ROK X

(01) Ekspres Zagłębiowski nr. 103 (15.01.1999)

(02) Ekspres Zagłębiowski nr. 104 (luty-marzec 1999)

(03) Ekspres Zagłębiowski nr. 105 (kwiecień-maj 1999)

(04,05) Ekspres Zagłębiowski nr. 106,107 (lato 1999) Numer Specjalny

Dodatek specjalny: Historia Zagłębia Dąbrowskiego

Historia Zagłębia Dąbrowskiego 02.jpg

Do Ekspresu Zagłębiowskiego w latach 1992 - 1993 był dodawany dodatek specjalny w postaci zeszytów pt. "Historia Zagłębia Dąbrowskiego" napisanych przez Jana Przemszę-Zielińskiego. Zeszytów powstało 12.

Historia Zagłębia Dąbrowskiego (zeszyt 01)

Historia Zagłębia Dąbrowskiego (zeszyt 02)

Historia Zagłębia Dąbrowskiego (zeszyt 03)

Historia Zagłębia Dąbrowskiego (zeszyt 04)

Historia Zagłębia Dąbrowskiego (zeszyt 05)

Historia Zagłębia Dąbrowskiego (zeszyt 06)

Historia Zagłębia Dąbrowskiego (zeszyt 07)

Historia Zagłębia Dąbrowskiego (zeszyt 08)

Historia Zagłębia Dąbrowskiego (zeszyt 09)

Historia Zagłębia Dąbrowskiego (zeszyt 10)

Historia Zagłębia Dąbrowskiego (zeszyt 11)

Historia Zagłębia Dąbrowskiego (zeszyt 12)

Bibliografia