Cmentarz żydowski w Czeladzi: Różnice pomiędzy wersjami

Z WikiZagłębie
Nie podano opisu zmian
 
(Nie pokazano 28 wersji utworzonych przez jednego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
[[Plik:Czeladzkie_judaika._Kirkut._002.jpg|thumb|350px|(Foto: Grzegorz Onyszko)]]
[[Plik:Czeladzkie_judaika._Kirkut._002.jpg|thumb|350px|(Foto: Grzegorz Onyszko)]]
Cmentarz żydowski w Czeladzi ...
[[Cmentarz żydowski]] w [[Czeladź|Czeladzi]] przy ulicy Będzińskiej 64, w pobliżu dzisiejszego centrum handlowego M1. Czeladzki kirkut (cmentarz żydowski) był wspólną nekropolią dla Żydów z [[Gmina Żydowska w Będzinie|Kahału Będzińskiego]] ''(gminy wyznaniowej)'' i [[Podkahał w  Czeladzi|Podkahału Czeladzkiego]] ''(podgminy wyznaniowej)''. Został założony w roku 1916 i był użytkowany do roku 1948. Na czeladzkim cmentarzu żydowskim większości dominują macewy w różnych kształtach i wymiarach, ale są również ruiny dwóch ohelów przy wejściu dużego, a w jednej trzeciej odległość przy południowej stronie ogrodzenia znajdują się ruiny mniejszego ohelu.
 
Oprócz tych tradycyjnych dla kultury żydowskiej form nagrobnych, na cmentarzu występują obeliski w różnych kształtach, również te przypominające ścięte drzewa. Na kirkucie można odnaleźć resztki grobowców rodzinnych oraz pomnik upamiętniający osoby pomordowanych w czasie holocaustu.
 
Warto zwrócić uwagę na macewy na których zrekonstruowano polichromie, szczególnie barwna macewa znajduje się niemal na samym końcu kirkutu. Na czeladzkiej nekropoli dominuje język hebrajski, ale możemy znaleźć sporo inskrypcji dwujęzycznych (w językach polskim i hebrajskim) czego przykładem może być grób '''Abrama Sercarza'''.
 
Cmentarz uległ dewastacji w okresie II wojny światowej, jednak największych zniszczeń dokonano podczas kolejnych ponad czterdziestu lat. Wiele płyt padło łupem złodziei i zostało wykorzystanych do celów budowlanych.
 
W roku 1988, dzięki finansowemu wsparciu udzielonemu przez pochodzącego z Czeladzi Mońka Stawskiego, cmentarz został uporządkowany. Wykonano ogrodzenie, ustawiono przewrócone nagrobki osadzając w betonowych podstawach (co jest ogromnym utrudnieniem przy odczytywaniu nagrobnych inskrypcji), część macew odrestaurowano.
 
W chwili obecnej cmentarz żydowski w Czeladzi, przeszedł pod kontrolę władz miejskich w Czeladzi i jest zarządzany przez [[Muzeum Miejskie w Czeladzi]].
 
--[[Użytkownik:Grzegorz Onyszko|Grzegorz Onyszko]]
 


==Historia==
==Historia==


'''Cmentarz żydowski w Czeladzi'''- Przez wiele lat Żydzi z Czeladzi podlegali gminie wyznaniowej w Będzinie i właśnie tam chowali swych zmarłych. Wobec rozwoju liczebnego społeczności żydowskiej w Czeladzi, podjęto starania o utworzenie odrębnej gminy. Ostatecznie społeczność żydowska w Czeladzi stanęła przed koniecznością założenia własnego cmentarza. Jednocześnie cmentarz wyznania mojżeszowego w Będzinie przy ulicy Sieleckiej stopniowo zapełniał się. Sytuacja ta zmusiła władze gmin żydowskich Będzina i Czeladzi do zorganizowania kolejnego miejsca pochówku. W latach trzydziestych powierzchnię nekropolii powiększono do 1,5 hektara. Wspólny cmentarz założono w 1916 roku, na granicy obu miast, przy ul. Będzińskiej 64, w pobliżu dzisiejszego centrum handlowego M1.
Przez wiele lat Żydzi z Czeladzi podlegali gminie wyznaniowej w Będzinie i właśnie tam chowali swych zmarłych. Wobec rozwoju liczebnego społeczności żydowskiej w Czeladzi, podjęto starania o utworzenie odrębnej gminy. Ostatecznie społeczność żydowska w Czeladzi stanęła przed koniecznością założenia własnego cmentarza. Jednocześnie cmentarz wyznania mojżeszowego w Będzinie przy ulicy Sieleckiej stopniowo zapełniał się. Sytuacja ta zmusiła władze gmin żydowskich Będzina i Czeladzi do zorganizowania kolejnego miejsca pochówku.  
Nekropolię podzielono na kilka części, wytyczając kwatery dla mężczyzn, kobiet i dzieci. Zmarłych z gminy czeladzkiej chowano w przedniej części cmentarza; zmarłych z gminy będzińskiej - w tylnej. Przy wejściu pochowano rabina '''Cwi Hanocha ha-Kohena Lewina''' najbliższe sąsiedztwo jego ohelu wkrótce stało się miejscem spoczynku pożądanym przez chasydów.  
 
Na czeladzkim cmentarzu żydowskim większości dominują macewy w różnych kształtach i wymiarach, ale są również ruiny dwóch helów przy wejściu dużego, a w jednej trzeciej odległość przy południowej stronie ogrodzenia mamy ruiny mniejszego ohelu. Oprócz tych tradycyjnych dla kultury żydowskiej form nagrobnych, na cmentarzu występują obeliski w różnych kształtach, również te przypominające ścięte drzewa. Na kirkucie mogą Państwo znaleźć resztki grobowców rodzinnych oraz pomnik upamiętniający osoby pomordowanych w czasie holocaustu (mieszczący się w na końcu cmentarz na jego prawej stronie). Warto by państwo zwrócili uwagę na macewy na których zrekonstruowano polichromie, szczególnie barwna macewa znajduje się niemal na samym końcu kirkutu na jego lewej stronie.
Wspólny cmentarz założono w [[1916]] roku, sprawiedliwie na granicy obu miast. Nekropolię podzielono na kilka części, wytyczając kwatery dla mężczyzn, kobiet i dzieci. Zmarłych z podkahału czeladzkiej chowano w przedniej części cmentarza, natomiast zmarłych z gminy będzińskiej (kahału)–w tylnej. W latach trzydziestych XX wieku, powierzchnię nekropolii powiększono do 1,5 hektara.
Na czeladzkiej nekropoli dominuje język hebrajski, ale możemy znaleźć sporo inskrypcji dwujęzycznych (w językach polskim i hebrajskim) czego przykładem może być grób Abrama Sercarza.
 
Przy wejściu pochowano rabina [[Cwi Hanoch ha-Kohen Lewin|Cwi Hanocha ha-Kohena Lewina]] najbliższe sąsiedztwo jego ohelu wkrótce stało się miejscem spoczynku pożądanym przez chasydów. W środkowej części cmentarza na jego męskiej stronie mamy groby znanych będzińskich lekarzy żydowskiego pochodzenia: [[Konrad Sercarz|Konrada Sercarza]] i [[Samuel Tropoauer|Samuela Tropoauera]].  
 
W czasie II wojny światowej czeladzki kirkut stał się miejscem pochówku dla ofiar holocaustu.
 
Po wyzwoleniu na cmentarzu odbywały się już tylko nieliczne pogrzeby. W sierpniu 1945 roku pojawiły się groby '''Mariana Grossmana''' i '''Szlamka Gelbarda''', zabitych przez polskich antysemitów po powrocie do miasta. Ostatni znany pochówek odbył się w marcu 1948 roku.
Cmentarz uległ dewastacji w okresie II wojny światowej, jednak największych zniszczeń dokonano podczas kolejnych ponad czterdziestu lat. Wiele płyt padło łupem złodziei i zostało wykorzystanych do celów budowlanych.  
 
W roku 1988, dzięki finansowemu wsparciu udzielonemu przez pochodzącego z Czeladzi Mońka Stawskiego, cmentarz został uporządkowany. Wykonano ogrodzenie, ustawiono przewrócone nagrobki osadzając w betonowych podstawach, część macew odrestaurowano.
 
--[[Użytkownik:Grzegorz Onyszko|Grzegorz Onyszko]]
 


== Znane osoby pochowane na tym cmentarzu ==
== Znane osoby pochowane na tym cmentarzu ==
*[[Nuchim Cukerman]]
* [[Nuchim Cukerman]]
* [[Samuel Tropoauer]]
* [[Cwi Hanoch ha-Kohen Lewin]]
 


== Galeria ==
== Galeria ==
Linia 21: Linia 48:
Plik:Czeladzkie_judaika._Kirkut._007.jpg|
Plik:Czeladzkie_judaika._Kirkut._007.jpg|
Plik:Czeladzkie_judaika._Kirkut._008.jpg|
Plik:Czeladzkie_judaika._Kirkut._008.jpg|
Plik:Czeladzkie_judaika._Kirkut._011.jpg|Czeladzkie judaica. Cmentarz żydowski (Kahału Będzińskiego i Podkahału Czeladzkiego) w Czeladzi. Macewa z odrestaurowaną polichromią.
Plik:Czeladzkie_judaika._Kirkut._015.jpg|Cmentarz żydowski (Kahału Będzińskiego i Podkahału Czeladzkiego) w Czeladzi.
Plik:Czeladzkie_judaica._Kirkut._Ruiny_ohelu.jpg|Cmentarz żydowski (Kahału Będzińskiego i Podkahału Czeladzkiego) w Czeladzi-ruiny ohelu.
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia
Plik:Brak zdjęcia.jpg|Opis zdjęcia
 
 
</gallery>
</gallery>
[[Kategoria:Zagłębiowskie Nekropolie|Czeladź]]
[[Kategoria:Zagłębiowskie Nekropolie|Czeladź]]
[[Kategoria:Cmentarze w Czeladzi|żydowski]]
[[Kategoria:Cmentarze żydowskie|Czeladź]]
[[Kategoria:Cmentarze żydowskie|Czeladź]]
[[Kategoria:Judaica zagłębiana|cmentarz ]]
[[Kategoria:Judaica zagłębiana|cmentarz ]]

Aktualna wersja na dzień 08:03, 3 maj 2013

(Foto: Grzegorz Onyszko)

Cmentarz żydowski w Czeladzi przy ulicy Będzińskiej 64, w pobliżu dzisiejszego centrum handlowego M1. Czeladzki kirkut (cmentarz żydowski) był wspólną nekropolią dla Żydów z Kahału Będzińskiego (gminy wyznaniowej) i Podkahału Czeladzkiego (podgminy wyznaniowej). Został założony w roku 1916 i był użytkowany do roku 1948. Na czeladzkim cmentarzu żydowskim większości dominują macewy w różnych kształtach i wymiarach, ale są również ruiny dwóch ohelów przy wejściu dużego, a w jednej trzeciej odległość przy południowej stronie ogrodzenia znajdują się ruiny mniejszego ohelu.

Oprócz tych tradycyjnych dla kultury żydowskiej form nagrobnych, na cmentarzu występują obeliski w różnych kształtach, również te przypominające ścięte drzewa. Na kirkucie można odnaleźć resztki grobowców rodzinnych oraz pomnik upamiętniający osoby pomordowanych w czasie holocaustu.

Warto zwrócić uwagę na macewy na których zrekonstruowano polichromie, szczególnie barwna macewa znajduje się niemal na samym końcu kirkutu. Na czeladzkiej nekropoli dominuje język hebrajski, ale możemy znaleźć sporo inskrypcji dwujęzycznych (w językach polskim i hebrajskim) czego przykładem może być grób Abrama Sercarza.

Cmentarz uległ dewastacji w okresie II wojny światowej, jednak największych zniszczeń dokonano podczas kolejnych ponad czterdziestu lat. Wiele płyt padło łupem złodziei i zostało wykorzystanych do celów budowlanych.

W roku 1988, dzięki finansowemu wsparciu udzielonemu przez pochodzącego z Czeladzi Mońka Stawskiego, cmentarz został uporządkowany. Wykonano ogrodzenie, ustawiono przewrócone nagrobki osadzając w betonowych podstawach (co jest ogromnym utrudnieniem przy odczytywaniu nagrobnych inskrypcji), część macew odrestaurowano.

W chwili obecnej cmentarz żydowski w Czeladzi, przeszedł pod kontrolę władz miejskich w Czeladzi i jest zarządzany przez Muzeum Miejskie w Czeladzi.

--Grzegorz Onyszko


Historia

Przez wiele lat Żydzi z Czeladzi podlegali gminie wyznaniowej w Będzinie i właśnie tam chowali swych zmarłych. Wobec rozwoju liczebnego społeczności żydowskiej w Czeladzi, podjęto starania o utworzenie odrębnej gminy. Ostatecznie społeczność żydowska w Czeladzi stanęła przed koniecznością założenia własnego cmentarza. Jednocześnie cmentarz wyznania mojżeszowego w Będzinie przy ulicy Sieleckiej stopniowo zapełniał się. Sytuacja ta zmusiła władze gmin żydowskich Będzina i Czeladzi do zorganizowania kolejnego miejsca pochówku.

Wspólny cmentarz założono w 1916 roku, sprawiedliwie na granicy obu miast. Nekropolię podzielono na kilka części, wytyczając kwatery dla mężczyzn, kobiet i dzieci. Zmarłych z podkahału czeladzkiej chowano w przedniej części cmentarza, natomiast zmarłych z gminy będzińskiej (kahału)–w tylnej. W latach trzydziestych XX wieku, powierzchnię nekropolii powiększono do 1,5 hektara.

Przy wejściu pochowano rabina Cwi Hanocha ha-Kohena Lewina najbliższe sąsiedztwo jego ohelu wkrótce stało się miejscem spoczynku pożądanym przez chasydów. W środkowej części cmentarza na jego męskiej stronie mamy groby znanych będzińskich lekarzy żydowskiego pochodzenia: Konrada Sercarza i Samuela Tropoauera.

W czasie II wojny światowej czeladzki kirkut stał się miejscem pochówku dla ofiar holocaustu.

Po wyzwoleniu na cmentarzu odbywały się już tylko nieliczne pogrzeby. W sierpniu 1945 roku pojawiły się groby Mariana Grossmana i Szlamka Gelbarda, zabitych przez polskich antysemitów po powrocie do miasta. Ostatni znany pochówek odbył się w marcu 1948 roku. Cmentarz uległ dewastacji w okresie II wojny światowej, jednak największych zniszczeń dokonano podczas kolejnych ponad czterdziestu lat. Wiele płyt padło łupem złodziei i zostało wykorzystanych do celów budowlanych.

W roku 1988, dzięki finansowemu wsparciu udzielonemu przez pochodzącego z Czeladzi Mońka Stawskiego, cmentarz został uporządkowany. Wykonano ogrodzenie, ustawiono przewrócone nagrobki osadzając w betonowych podstawach, część macew odrestaurowano.

--Grzegorz Onyszko


Znane osoby pochowane na tym cmentarzu


Galeria